Türk siyasal hayatı, siyaset bilimi, siyaset sosyolojisi

At the heart of the current paper are two separate but related questions: a) How local are local governments in Turkey? b) How democratic are local governments in the country? The paper attempts to answer those questions by providing, first, a cursory assessment of Turkey's situation on the centraliza-tion-decentralization continuum and then a brief analysis of the two major principles/pillars of contemporary democracies, namely popular sovereignty and representation, as applied to local politics and elections in Turkey. It thus discusses, albeit with varying degrees of depth and detail, whether and to what extent existing policies and practices related to local elections and electoral politics in the country are reflecting chief characteristics of an advanced democracy (e.g., free, frequent, and fair elections) on one hand, and thorough and true local-ness (e.g., locally determined election rules and regulations, locally-designed agendas and issues, and locally decided candidates and campaigns) on the other. It leaves readers pondering whether or not the current state of local democracy in the country can rather be called as one of pseudo-local, plebiscite democracy.

Osmanlı Kadınlarının Hayat Hakkı Arayışının Bir Hikâyesi adlı kitap Aynur Demirdirek tarafından kaleme alınmıştır. Yazar Demirdirek Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Yeni Türk Edebiyatı Kürsüsü’nden 1979 yılında mezun olmuştur. 1979-1983 yılları arasında Kahramanmaraş Lisesi’nde, 1983-1987 yılları arasında Ankara Bağlum Lisesi’nde edebiyat öğretmenliği yapmıştır. 1987 ile 2005 yılları arasında ise TED Ankara Koleji’nde Türkçe öğretmenliği yapmıştır. 2006 yılı itibariyle Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde Türk Dili bölümünde yarı zamanlı Türkçe okutmanlığı yapmaktadır. Demirdirek TED Ankara Koleji’nde çalıştığı zamanlarda, TED Ankara Koleji’nde benimsenmiş olan “yeni bir yaklaşımla” Türkçe ders kitabı hazırlanan komisyonda yer almıştır. Hazırlanmış olan bu kitaplar Dil Derneği Beşir Göğüş Türk Dilinin ve Eğitiminin Geliştirme ödülünü kazanmıştır.[2] Ayrıca Demirdirek 1988 yılında Ankara’da, feminist Perşembe Grubu’nda yer almıştır. Aynur Demirdirek’in kitabın önsözünde yazdıklarından yola çıkarak Perşembe Grubu’nun yazarın hayatının kırılma noktalarından birisi olduğunu söylememiz mümkündür. Türkiye tarihinde ilk defa 1989 yılında Ulusal çapta bir feminist buluşma gerçekleştiren Perşembe Grubu, Ankara’da bulunan Mülkiyeliler Birliği’nde “Dayağa Karşı Kampanya ve Kadın Şenliği” konulu bir tartışma başlığı altındaki konuşmada “karşılaşıp” , “tanışarak” bu tartışma ortamını Türkiye tarihinde farklı noktaya getirmişlerdir. Bu kadınlar bu andan itibaren her Perşembe günü toplanarak aralarındaki karşılaşmayı, unutulmayacak bir hikâyeye dönüştürmeyi başarmışlardır. “Anlattığın Senin Hikayendir” söylemi, Perşembe Grubu kadınlarının ortak misyonu haline gelmiştir. Yazar bu noktadan sonra “feminist tarih yazımı” hakkında çalışmalar yapmaya başladığını ve ardından 1993 yılında ilk baskısı çıkmış olan Osmanlı Kadınlarının Hayat Hakkı Arayışının Bir Hikâyesi adlı çalışmasını kaleme aldığından bahsetmektedir. Demirdirek’in kitabının ikinci baskısı Ayizi Yayınlarından çıkmıştır. [3]

Mondros Mütarekesi’nin ardından başlayan işgaller ülkede çözüm arayışlarını beraberinde getirmiş, İstanbul’daki siyasi girişimlerinden sonuç alamayan Mustafa Kemal Paşa’nın yönünü Anadolu’ya çevirmesiyle Milli Mücadele başlamıştır. Mustafa Kemal, Kâzım Karabekir ve Ali Fuat Paşalar ile Rauf ve Refet Beyler, 1919 yılı Haziran ayında Amasya’da Milli Mücadele’nin yol haritasını belirlerken, vatanı içinde bulunduğu çıkmazdan kurtarma ekseninde bir yol arkadaşlığı süreci de başlatmışlardır. Temelleri ‘Mütareke İstanbulu’nda atılan ve Amasya da bir askeri örgüt havasında başladığı kabul edilen yol arkadaşlığı kimi sarsıntılara rağmen Milli Mücadele’nin son dönemlerine kadar devam etmiştir. Ne var ki, zaferin ardından başlayan yeni dönem eskisinden farklı olmuştur. Mustafa Kemal Paşa’nın düşündüklerini hayata geçirmek suretiyle yeni bir toplum inşasına başlaması, yol arkadaşlarını bir yol ayrımına getirmiştir. Bu çalışma hem yol arkadaşları özelinde Milli Mücadele’yi hem de Milli Mücadele’nin öncü kadrosunun yol arkadaşlığından yol ayrımına giden hikayesini ele almaktadır.

Bir kitabı okumaya başlamadan önce, ilk olarak kitabın arka kapağında yazan o küçük sonsözlere bakmayı her zaman tercih ediyorum. “… Bir gece tenha bir sokakta tek başıma yürüyordum, arkamda ayak sesleri duydum. Daha arkamı dönmeden gelenin o olduğunu anlamıştım…” Sonra düşündüm ve belli ki yazar bizlere bir durum tespiti aktaracak şeklinde bir yorum geliştirdim. Kitabın ön kapağında ise kocaman bir baykuş resmi dikkatimi çekti. Bu yılbaşı öyküsünde demek ki baykuşa da ait bir hikâyenin mevcut olduğunu düşündüm. Ardından ise kitabın “Kültürevi Dizisi” “Gelenek, Dünya Yayıncılıktan” çıktığını fark ettim. Bu aşamadan sonra dikkatimi kitap ile birlikte belirli bir takım başka sorgulamalara da açmış bulundum. Ama bu sorgulamadan hemen önce yazar, Dudintsev’in kim olduğuna dair bir konumlandırma yapmak kitabı da yazarı da daha iyi anlamak açısından önemlidir.

Şiddet eylem olarak nasıl ortaya çıkmıştır? Bir şiddet eylemi hangi fonksiyonlar ile şekillenmektedir, ya da şiddetin türleri var mıdır? İktidar ve yasa ile şiddet bir döngü içerisinde midir? Bu soruların hepsinin tek bir cevabını bulmak oldukça zordur. Çünkü şiddet yaygınlaştıkça, şiddetin türlerini anlamak ve aktarmak da bir o kadar zorlaşmaktadır. Şiddeti anlamaya yönelik olarak iki ayrı tanım karşımıza çıkmaktadır. Bunlardan birincisi minimalist, yani zor veya cebir kullanımı şeklinde ortaya çıkan şiddettir.

Şiddet, bireylere yönelik olarak, fiziksel hasar vermeye yönelik olan cezalandırma eylemi olarak karşımıza çıkabilmektedir. Bu da, bize şiddetin ilk elden ve fiziksel olarak zor kullanma gücünün olduğunu aklımıza getirmektedir. Vücut bütünlüğüne yapılmış olan eylem ya da davranışlarını da bu düzlemde fiziksel şiddet kategorisine alabiliriz. O halde, şiddetin ilk tanımı olarak fiziksel şiddet bizlere dar bir bakış açışı sunmaktadır. Ama şiddet sadece fiziksel olmakla kalmamış, 21. yüzyıla doğru gelindiğinde, farklı birçok şiddet türü ortaya çıkmaya başlamıştır.[1]

Bu çalışmada, ilk olarak, 1980’li yıllar itibari ile Türkiye ekonomisinde meydana gelmiş olan dönüşümlerin seyri göz önüne alınarak, “yer” olgusunun önemi üzerinde durulmaktadır. Ardından, “mekân siyasetinin” ne anlama geldiği aktarılarak ve Adolf Hitler, Almanya ve birahaneler üzerinden örnekler verilerek, Hannah Arendt ve Jürgen Habermas özelinde “kamusal alan” tartışması yapılmaktadır.  Ulaşılan sonuçlar ile de, Starbucks’ın “hegemonik iktidardaki” yeri ve mekân siyasetindeki önemi vurgulanarak, Antonio Gramsci, Louis Althusser, Michael Hardt ve Antonio Negri’nin teorileri ele alınarak Starbucks’a bir kapitalizm eleştirisi getirilmeye çalışılacaktır.

2020 yılında İmge Kitabevi Yayınları'ndan çıkan ve Türk Sosyal Bilimler Derneği 2019 Genç Sosyal Bilimciler Ödülü kazanan "Türkiye Solunda Osmanlı Toplum Yapısı 1960-1980" isimli doktora tezim temelinde, Akademik Düşünce Enstitüsü'nün "zoom" üzerinden gerçekleştirdiği söyleşilerden birisinin konuğu olacağım. Tarih: 28.02.2021/19.00

İslamcı siyasetin 1990'lı yıllardan beri en popüler ve güçlü siyasal aktörü olmuş RP-FP-AKP çizgisinin genel olarak sermaye sınıfıyla, özel olarak da “İslami sermaye” diye adlandırılan kesimle ilişkileri; hareket içinden gelenlerin kurcalamaktan imtina ettiği, ulusalcı-Kemalist çevrelerinse kriminal bir konuymuş gibi yaklaştıkları bir meseledir. Bu ilişkiyi ele alma konusunda,genel geçer yaklaşım, sıradan bir iktidar çevresi-onunla ilişkili burjuvaların bireysel ve kolektif çıkar birliği anlamına gelen bir kayırmacılık ve zenginleşme ilişkisi biçiminde ele almaktır. Bu çalışmada söz konusu ilişki, -“ahbap-çavuş kapitalizmi”ne özgü, andığımız türden çıkar ilişkilerini de kapsayan biçimde- İslamcı sermayenin yapısında, onun da bir parçası olduğu sosyo-politik hareket içindeki yansımalarıyla birlikte değerlendirilmektedir. Bu bağlamda çözümlememizin temel eksenlerini anılan kesimin kadim büyük sermayeden özerk bir varoluşa sahip olup olmadığı, egemen iktidar bloku ve siyasal rejim açısından sakınca arz edebilecek yönleri, “28 Şubat Süreci” olarak bilinen askeri müdahalenin bu kesime yönelik olarak geliştirdiği önlemler, bunun etkileri, sosyo-politik yansımaları ve AKP'nin 8 yıllık iktidarının bu tabloyu nasıl değiştirdiği konuları oluşturacaktır.