History of Medicine

Η παραδοσιακή ιπποκρατική θέση, όπως εκφράζεται-μεταξύ άλλων κειμένων-στο Περd φυσ΅ν, 5 συνοψί-ζεται στη λεγόμενη μιασματική θεωρία: ο μολυσμένος από κάποια ανθυγιεινή οσμή ή αναθυμίαση 6 αέρας, που περιέ-χει κάποιο νοσηρό στοιχείο, το μίασμα, 7 θεωρείται το αίτιο των επιδημικών νοσημάτων. 8 Σύμφωνα με τους σχολια-στές των ιπποκρατικών κειμένων, πρόκειται είτε για απόρ-ροιες που κατεβαίνουν από τα άστρα είτε για αναθυμιά-σεις που ανεβαίνουν από τη γη (ή τα έλη) ή προέρχονται από πτώματα σε αποσύνθεση. 9 Αντίθετα από τη λειτουρ-γία του μιάσματος στην περιγραφή των μυθικών λοιμών του Oμήρου 10 και του Σοφοκλή, 11 στον οποίο η έννοια χρησιμοποιείται κυρίως προς δήλωση ηθικών ρύπων, 12 στα ιατρικά κείμενα η χρήση του όρου συνδυάζεται με την απερίφραστη άρνηση της εμπλοκής του θείου παράγοντα στη μετάδοση ανθυγιεινού ρύπου. Επιπλέον, στο ιατρικό λεξιλόγιο το μίασμα σηματοδότησε μια στροφή της ιατρι-κής που απέκλειε όχι μόνο τη διάδοση ηθικού ρύπου με ή χωρίς τη θεία παρέμβαση, αλλά εξόριζε εντελώς την έν-νοια της μετάδοσης γενικά από την ιατρική σκέψη. Βέβαια, η εξέλιξη αυτή στην ιατρική λογοτεχνία δεν επη-ρεάζει τη στάση, σχετικά με το θέμα αυτό, των ποιητικών Πτυχές της έννοιας του μιάσματος και της μετάδοσης στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα Βάιος Βαϊόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Λατινικής Φιλολογίας Τμήμα Ιστορίας Ιονίου Πανεπιστημίου 1. Tμήμα του παλαιότερου σωζόμενου παπύρου, με σχέδια σχετικά με τις κινήσεις των πλανητών, τους αστερισμούς κ.λπ. Oι σχολιαστές των ιπποκρατικών κειμένων πίστευαν ότι «απόρροιες» που κατέβαιναν από τα άστρα αποτελούσαν μια από τις αιτίες των επιδημικών νοσημάτων. 2ος αι. π.X. Παρίσι, Mουσείο Λούβρου. Η επανάσταση που συντελείται με τον ορθολογισμό των ιατρών του 5ου προχριστιανικού αιώνα αφορά, μεταξύ άλλων, την πρόκριση της χρήσης εμπειρικών γενικεύσεων που βασίζονται στην προσεκτική συγκριτική παρατήρηση και όχι στην προσφυγή σε μυστικιστικές θεοκρατικές ερμηνείες, 1 οι οποίες απορρίπτονται με τρόπο συνεπή και συνολικά από τους ιπποκρατικούς. Σε γενικές γραμμές, το σχετικό με τις νόσους αρχαίο σύστημα αναφοράς, αντίθετα με αυτό της σύγχρονης ιατρικής, 2 βασίζεται στην παθολογία των χυμών και τα συμπτώματά της, η οποία αποτελεί επεξεργασία της θεωρίας του Εμπεδοκλή για τον συνδυασμό των τεσσάρων στοιχείων. 3 Η ισορροπία των χυμών θεωρείται πως αποτελεί το κύριο χαρακτηριστικό της υγείας ενός ανθρώπου (εéκρασία), ενώ το νόσημα γίνεται αντιληπτό ως φυσική εξελικτική διαδικασία, αποτέλεσμα της διαταραχής της χυμικής ισορροπίας (δυσκρασία). 4

En el presente artículo nos proponemos analizar la trayectoria profesional del médico argentino Francisco José Martone (1909-1998) y explorar las contribuciones de este a una medicina preventiva y social. El trabajo ha sido realizado desde una metodología cualitativa de análisis documental y desde un enfoque biográfico en diálogo con una corriente de investigaciones que vienen analizando las carreras profesionales de ciertos médicos argentinos y latinoamericanos. Para cumplir nuestros objetivos apelamos a distintos tipos de fuentes: libros y artículos publicados por Martone, documentación oficial, su legajo administrativo en la Universidad y otro tipo de materiales. De acuerdo con estas fuentes, pudimos reconstruir la trayectoria universitaria y profesional de Martone, su paso por distintas comisiones legislativas en el Congreso Nacional, su participación en la gestión peronista y su producción teórica relativa a la fundamentación de la medicina social y la profesionalización de la enfermería. Estos aportes, así como su biografía, nos permiten un acercamiento íntimo a los avatares del campo de la salud pública argentina en el período que va desde los años treinta hasta los ochenta del siglo XX.

Resumen. El presente artículo indaga el rol cumplido por organismos internacionales como la Fundación Rockefeller (FR) y la Organización Panamericana de la Salud (OPS) en el recorrido profesional del sanitarista argentino David Sevlever, quien se valió de contactos internacionales y estancias formativas en el exterior para construir una carrera en el naciente campo de la Salud Pública en Argentina. Palabras clave: organismo internacional; conocimiento experto; biografía; Salud Pública.

Despite the fact that it had been established experimentally by the Greek doctors Herophilos (325 – 255 BC) and Erasistratus (c. 304 – c. 250 BC), the anatomical connection between the nerves and the brain, the latter understood as the seat of the rational soul, remained controversial through the medieval and in the first part of the early modern period. Above all, this was because it challenged the fundamental tenets of Aristotelian physiology, which located sense perception and cognition in the heart. With the rediscovery of Galen's anatomical texts (1525) and the rebirth of anatomical dissection, however, the issue was revived and, by the end of the sixteenth century, physicians had established the connection between the brain and the nerves unequivocally. Anatomical discoveries were soon followed by new interpretations of the function and connection between the mind, brain and the nerves, eventually finding new formulations in Bernardino Telesio (c. 1509–1588), René Descartes (1596–1650), Francis Glisson (1597–1677), Isaac Newton (1642–1727) and Luigi Galvani (1737–1798).

Depuis le Moyen Âge, les ravages provoqués par les épidémies dites "importées" ont conduit à la mise en place de quarantaines partout en Europe. Ces dispositifs préventifs, qui consistent à retenir personnes et marchandises suspectées d’être contaminées, a cependant été appliqué de manière inégale selon les régions. Au XIXe siècle, la réduction des quarantaines dans de nombreux pays européens s’explique notamment par un contrôle renforcé autour de la Méditerranée.

Appello agli studiosi italiani e stranieri amici di Siena! Inviate per il caricamento testi o fonti inedite o rare (senza diritti d'autore o d'editore naturalmente)! C'è un materiale ricchissimo a volte irreperibile o inedito già trascritto relativo al territorio indicato per la cultura e storia dell'arte, dell'economia, delle istituzioni, della politica, del popolamento, delle risorse, dell'ambiente…

Illusory Omens: a Catholic View on the Problem of Semiotics of Monsters in the Late Renaissance Medicine”, Joannes
Riolanus, De monstro nato Lutetiae anno Domini 1605, disputatio philosophica, Trans. Into Russian.

Цель статьи – объяснить различие позиций католического и протестантского медицинских сообществ XVI – первой половины XVII в. в вопросе о том, могут ли монстры быть знамениями, в которых Бог открывает людям свою волю. Уточняется содержание идеи монстра как божественного знака, проливающее свет на то, чтó именно отрицали католические ученые и утверждали протестантские. Воссоздается аргументация, построенная католиками, чтобы опровергнуть эту идею. Как следует из их доводов, монструозность – это не знак, а симптом, имеющий физиологическую и социальную (Лицети) каузацию. В противном случае невозможно объяснить:
а) коммуникативную бесцельность монстров, рождаемых в безлюдных и “безрелигиозных” регионах; б) крайнюю дисгармонию между субъектом и содержанием монструозного послания, с одной стороны, и его формой, с другой; в) кажущуюся аморальность Бога, использующего плоды самых
тяжких грехов людей в качестве средства коммуникации с ними. Анализируется ряд мировоззренческих факторов: характер интеллектуальных парадигм, трансформации онтологии, своеобразие теологических воззрений, –
которые обусловили несходство интерпретаций монструозности в этих научно-конфессиональных кругах. В частности, выясняется, что антисемиотическая позиция католических ученых была обусловлена эпистемическим приматом аристотелизма, стремлением сократить объем и культурное
влияние сферы внеестественного в пользу природной и, отчасти, сверхъестественной областей бытия, а также усилением роли сотериологической миссии Церкви в ответ на подъем доктрины «частного провидения» в протестантской среде. Статью дополняет комментированный перевод: Риолан Ж.
О монстре, рожденном в Париже в 1605 году: философское рассуждение. Глава VIII Предвещают ли монстры что-либо дурное?

Catalogue of publications in History and Art history.
Catálogo de publicaciones en los campos de Historia e Historia del Arte
Catalogue de publications en Histoire et Histoire de l'art

Le document a été préparé par l'équipe des Presses universitaires du Midi (Université Toulouse Jean-Jaurès)

S’inscrivant dans une approche sensible et matérielle du politique, ce séminaire sera consacré à l’élucidation d’une figure, le réfractaire, inspirée d’un motif biblique qui réapparaît notamment dans l’œuvre de Hobbes au XVIIe siècle. Lieu d’une inversion, où la pierre réfractaire qui divise et qui brise devient pierre angulaire, qui rassemble, fonde et consolide l’édifice, ce motif connaît une carrière ambivalente. Chez Hobbes, tout comme la pierre impossible à polir, l’individu réfractaire, contrevenant à la loi naturelle de complaisance et d’accommodement, doit être purement et simplement rejeté.
On voit à travers cette comparaison que le terme réfractaire suppose une analogie entre des conduites humaines et des propriétés matérielles, ce qu’impliquent ses usages dans les domaines technique, physique et médical. La matérialité incompressible de ces corps résistant à la fusion, ou de ces matériaux impossibles à assimiler ou à recycler s’oppose alors aux modèles contemporains de plasticité, de flexibilité, d’adaptation permanente. Tout comme l’individu réfractaire fait obstacle à la libre circulation des richesses et aux échanges économiques, le matériau réfractaire représente une entrave aux métabolismes sociaux et environnementaux. Les corps réfractaires, individus et matériaux, travaillent ainsi en profondeur la viabilité du corps social et politique.
Il s’agira alors de saisir le sens philosophique d’une métaphore ressurgissant constamment au fil de l’histoire des idées. Stigmate puis mot d’ordre revendiqué depuis tous les bords politiques en particulier au XVIIIe et au XIXe siècle, le réfractaire peut ainsi être vu comme l’envers de l’incorporation sociale et politique, non pas sous la forme subie d’une exclusion, mais sous l’aspect actif et dynamique d’une résistance au jeu social menaçant d’enrayer la mécanique des échanges.