ÖZET Bu çalışma, erken dönem Cumhuriyet yönetiminin, Kıbrıs ve Kıbrıslı Türklerle ilgili takip ettiği dış politika ve uygulamalarıyla ilgilidir. Çeşitli arşiv belgelerinden ve ilgili basılı kaynaklardan istifade edilerek ele alınan konu,...
moreÖZET
Bu çalışma, erken dönem Cumhuriyet yönetiminin, Kıbrıs ve Kıbrıslı Türklerle ilgili takip ettiği dış politika ve uygulamalarıyla ilgilidir. Çeşitli arşiv belgelerinden ve ilgili basılı kaynaklardan istifade edilerek ele alınan konu, başta Mustafa Kemal ATATÜRK’ün ve dönemin bürokratik elitistlerin Kıbrıs’a ve Kıbrıslı Türklere yönelik yaklaşımlarının Uluslararası İlişkiler disiplininde yer alan Yumuşak Güç kavramıyla ilişkilendirerek izah edilmeye çalışılmıştır.
Araştırmanın temel amacı, Kıbrıs’ın Misak-ı Milli sınırları dışında bulunmasına rağmen erken dönem Cumhuriyet yönetiminde ve ATATÜRK’ün dış politika pratiğinde özel bir yeri olduğunu ve Kıbrıs Türk toplumuyla ilgilenilmesinin Yumuşak Güç kavramıyla izah edilebileceği görüşüne dayanmaktadır.
Bu açıdan araştırmada, arşiv belgelerinden hareketle Kurtuluş Savaşı’na katılan ve İstiklal Madalyası alan Kıbrıslı Türk subayların isimlerinin belirlenmesi, Mustafa Kemal’in Kıbrıs’tan gelen mektupları cevaplandırması, Atatürk’ün eşi ve Himâye-i Etfâl’in himayedarı Latife Hanım Efendi’nin Kıbrıslı Türklerden gelen yardım paralarını kabul etmesi, Erkân-ı Harbiye’nin Kıbrıs’la ilgili tespitlerin belirtilmesi, Cumhuriyet Halk Fırkası’nın İstanbul şubesinin nezaretinde okuyan 80 Kıbrıslı Türk gencin ihtiyaçlarının karşılanması, Dahiliye Vekâleti belgelerinden hareketle 223 Kıbrıslı Türk’ün Türkiye’ye sığınması, Hariciye Vekâleti’ndeki yazışmalara göre Kıbrıs’taki Konsolosluğun yeniden açılması, Ada’da toplanan Kıbrıs Millî Kongresi’nin sonuçlarının değerlendirilmesi, Ada nüfusunun sosyo-ekonomik durumuyla ilgili raporların hazırlanması, Kıbrıs Türk toplumu arasında Türkçülük akımının desteklenmesi vb. hususlar ilk kez ele alınıp değerlendirilmiştir.
Buna göre araştırmanın sonucunda elde edilen hususlar; ATATÜRK ile birlikte Türkiye’de gerçekleşen aydınlanma ve modernleşme hareketinin Kıbrıs Türk toplumunda kendiliğinden uyguladığını, harici veya zorlayıcı bir dayatmaya maruz kalmadığını, kendi hür iradesiyle ve cezbetme usulüyle gerçekleştirdiğini, bu vesile ile Ada Türkleri arasında aydınlanmacı genç kuşağın ortaya çıktığını, kurumsal yapı ve toplumsal kimliğin yeniden yapılandırıldığını, ATATÜRK’ün bunu desteklediğini ve Cumhuriyet yönetiminin ise buna imkân ve fırsat vererek rol model olma özelliğini koruduğunu göstermektedir.
ABSTRACT
This research is based on earlier Republic Period’s foreign policy and implementations about Cyprus and Turkish Cypriots. This paper has been written based on different archive documents and sources and it’s attempted to explain Mustafa Kemal Ataturk’s and that period’s bureaucratic elitists’ approach to Cyprus and Turkish Cypriots on the island by comparing mentioned approach with the perception of Soft Power in the International Relations Discipline.
It’s tried to indicate that even though Cyprus was in the beyond the bounds of national pact, still Cyprus had special place in Ataturk’s foreign policy in earlier Republic Period and his interest for Turkish Cypriots can be explained with the perception of Soft Power.
Therefore, importance of this paper is the names of the Turkish Cypriot officers who participated in the War of Independence and received the Medal of Independence, Mustafa Kemal's reply to the letters coming from Cyprus, the acceptance of money help that came from Turkish Cypriots by Ataturk’s wife Mrs. Latife, identification of Cyprus by Erkan-i Harbiye, to meet the Republican People's Party's Istanbul branch of custody studying 80 young Turkish Cypriot needs, Internal Power of Attorney from the movement 223 Turkish Cypriots to Turkey asylum, the Ministry for Foreign re-opening of the Consulate in Cyprus, evaluating the results of the Cyprus National Congress gathered on the island, preparing reports on the socio-economic situation on the island, supporting the Turkism movement among the Turkish Cypriot community will be discussed and evaluated for the first time.
Accordingly, the results of the research; together with Ataturk, enlightenment and modernization movement were self-enforced by the Turkish Cypriot community and neither external nor coercive been exposed to impose one, this movement has been realized by their own free will, because of the enlightenment, emerged younger modern generation, institutional structure and social identity that the Republican administration maintained its role as a role model by giving opportunity and opportunity to it.
