Academia.eduAcademia.edu

Outline

Ιερατικόν Συλλείτουργον - σύγκρισις διατάξεων, Ιερατικών, και σχόλια

Abstract

Στὸ παρὸν ἄρθρο, καταπιανόμαστε μὲ ἕνα θέμα πλέον κοινὸ στὴν σημερινὴ ἐκκλησιαστικὴ ἀκολουθία, ἀλλ’ ἐν πολλοῖς ἄγνωστον. Καταγράφουμε καὶ συγκρίνουμε τὶς διάφορες περιπτώσεις τῶν ἐπισήμων Ἱερατικῶν (γιὰ πρώτη φορὰ ἐξ ὅσων γνωρίζουμε), Ἱερατικῶν ἐγκεκριμένων ἀπὸ τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον, καὶ τὴν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος (1895-2020), ἀλλὰ καὶ παρα-θέτουμε τὰ σχόλιά μας, καὶ τὴν τεκμηριωμένη ἄποψή μας. Παλαιά, οἱ Πρεσβύτεροι σπανίως συλλειτουργοῦσαν . Ἡ ἀπουσία (ἄχρις ἐσχά-των) ἐπισήμου καταγραφῆς Ἱερατικοῦ Συλλείτουργου σὲ λειτουργικὸ χειρό-γραφον ἢ ἔντυπον, ἡ ἀποκλειστικὴ καταγραφὴ διατάξεων μόνον μὲ ἕναν Ἱερέα καὶ ἕνα Διάκονο, καὶ μόνου τοῦ ἀρχιερατικοῦ Συλλείτουργου, οἱ μικρὲς (ἐν πολλοῖς) ἐκκλησίες ποὺ δὲν χωροῦσαν πολὺν κόσμον , συνηγοροῦν στὴν σπάνια (κἂν) τέλεσιν Ἱερατικοῦ Συλλείτουργου. Εἶναι σύνηθες νὰ βλέπουμε πόσο μεγαλύτεροι εἶναι οἱ νέοι Ναοὶ σὲ σύγκριση μὲ τὸν παρακείμενο παλαιὸν Ναόν. Ἡ σύνολη Τάξις τοῦ Ἱερατικοῦ Συλλείτουργου, πρώτη φορὰ καταγράφηκε (ἐξ ὅσων μπορέσαμε καὶ ἐρευνήσαμε), ἀποτυπώθηκε σὲ Εὐχολόγιον ἢ Ἱερατικόν τό 1895, στὸ Ἱερατικὸν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου 1895, σσ. 145-150 [...] αʹ ἔκδοσις, 21/12/2022 Ἱερατικόν Συλλείτουργον - σύγκρισις διατάξεων, Ἱερατικῶν, καὶ σχόλια

Ἱερατικόν Συλλείτουργον - σύγκρισις διατάξεων, Ἱερατικῶν, καὶ σχόλια ⁜ ⁜ ⁜ ⁜ ⁜ «Ὁ διάκονος· Ὅσοι κατηχούμενοι, προέλθετε. .... Ὅσοι πιστοί, ἔτι καὶ ἔτι ἐν εἰρήνῃ τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν. Ὑπὲρ τῆς ἄνωθεν εἰρήνης .... Ὑπὲρ τῆς εἰρήνης τοῦ σύμπαντος κόσμου, .... Ὑπὲρ τοῦ ἁγίου οἴκου τούτου.... Ταῦτα δὲ λέγων ὁ διάκονος, βλέπει πρὸς τὸν ἱερέα καὶ ἡνίκα καταλάβῃ ὅτι ἐπλήρωσεν ἐκεῖνος τὴν [Μυστικὴν] Εὐχήν23, εὐθέως λέγει· Σοφία. Ὁ δὲ ἱερεύς· Ὅτι πρέπει Σοι πᾶσα δόξα...». «Ταῦτα δὲ λέγων, [ὁ διάκονος], βλέπει πάλιν πρὸς τὸν ἱερέα, καὶ ἡνίκα αἴσθηται αὐτοῦ πληρώσαντος τὴν Εὐχήν23, ὅπου τύχῃ εὐθέως λέγει· Σοφία. Καὶ ὁ ἱερεύς τὴν ἐκφώνησιν· Ὅπως ὑπὸ τοῦ κράτους Σου...». ⁜ Κατὰ τὴν ταπεινή μας γνώμη, ὁ λόγος τῆς μυστικῆς ἀναγνώσεως τῶν Εὐχῶν (πέραν τῆς Ἁγίας Ἀναφορᾶς25 ποὺ δὲν συζητεῖται κἄν) εἶναι ὁ αὐτὸς λόγος μὲ τὴν κατὰ διάνοιαν ἀπάντησιν Κύριε ἐλέησον τοῦ Λαοῦ 24, 26. Εἶναι ὁ θεμελιώδης λόγος τοῦ Κυρίου γιὰ τὴν Προσευχή· Ματθ. ϛʹ 5-6· «Καὶ ὅταν προσεύχῃ, οὐκ ἔσῃ ὡς οἱ ὑποκριταί· ὅτι φιλοῦσιν ἐν ταῖς συναγωγαῖς27 καὶ ἐν ταῖς γωνίαις τῶν πλατειῶν ἑστῶτες προσεύχεσθαι, ὅπως ἄν φανῶσι τοῖς ἀνθρώποις· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. Σὺ δὲ ὅταν προσεύχῃ, εἴσελθε εἰς τὸ ταμιεῖόν σου καὶ κλείσας τὴν θύραν σου πρόσευξαι τῷ πατρί σου τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ· καὶ ὁ πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδώσει σοι ἐν τῷ φανερῷ». Εἰς τὴν Λειτουργίαν (ἐν ταῖς ἐκκλησίαις), ταμιεῖον εἶναι ἡ διάνοια24, ὁ νοῦς, ἡ καρδία· ἡ θύρα εἶναι τὸ στόμα26 (καὶ οἱ ἄτακτες κινήσεις τῶν ὀφθαλμῶν, καὶ γενικὰ κινήσεις ποὺ γίνονται ἐμπαθῶς καὶ πρὸς τὸ θεαθῆναι). Οἱ ἐκφωνήσεις ὅμως, τὰ ἀναγνώσματα, τὰ τροπάρια, κτλ. ποὺ εἶναι δοξολογία, κατήχηση, αὐτὰ ἐκφώνως ὄχι μυστικῶς, «ἀναγγείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσι τὴν δόξαν Αὐτοῦ, ἐν πᾶσι τοῖς λαοῖς τὰ θαυμάσια Αὐτοῦ», Ψαλμ. ϟεʹ. Ἡ Ἐκκλησία μας ἔχει θεσπίσει λίγες Εὐχὲς ὡς ἐκφωνούμενες (ἴσως λόγῳ δοξολογικοῦ ἢ κατηχητικοῦ χαρακτῆρος), καὶ ἡ ἐξαίρεσις αὐτὴ ἐπιβεβαιώνει τὸν κανόνα. Πίναξ. Σύγκρισις Τάξεων Ἱερατικοῦ Συλλείτουργου ............................................................... 12 Ἱερατικόν 1895 (Οἰκ. Πατρ.) .................................................................................................. 15 Ἱεροτελεστικόν Τεῦχος 1923 ................................................................................................. 16 Ἱεροτελεστικόν 1948 ............................................................................................................. 17 Ἱερατικόν 1951 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. 18 Ἱερατικόν 1962 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. 19 Ἱερατικόν 1968 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. 20 Ἱερατικόν 1971 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. 21 Ἱερατικόν 1981 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. 22 Ἱερατικόν 1987 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. 23 Ἱερατικόν 1995 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. 24 Ἱερατικόν 2000 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. 25 Ἱερατικόν 2007 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. 26 Ἱερατικόν 2020 (Οἰκ. Πατρ.) .................................................................................................. 27 Ἐπιστολὴ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Παϊσίου Αʹ (ἔτους 1655) ............................................... 28 Πατριαρχικὴ Λειτουργία ἔτους 1386 (V.135) ......................................................................... 29 Ἑορτοδρόμιον 1836, Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης (+1809) .................................................. 32 Πίναξ. Σύγκρισις Τάξεων Ἱερατικοῦ Συλλείτουργου Ἱερατικόν 1895 (Οἰκ. Πατρ.) Ἱεροτελεστικόν Τεῦχος 1923 Ἱεροτελεστικόν 1948 Ἱερατικόν 1951 Ἀ.Δ. Ἱερατικόν 1962 Ἀ.Δ. Ἱερατικόν 1968 Ἀ.Δ. Ἱερατικόν 1971 Ἀ.Δ. Ἱερατικόν 1981 Ἀ.Δ. Ἱερατικόν 1987 Ἀ.Δ. Ἱερατικόν 1995 Ἀ.Δ. Ἱερατικόν 2000 Ἀ.Δ. Ἱερατικόν 2007 Ἀ.Δ. Ἱερατικόν 2020 (Οἰκ. Πατρ.) Ἐπιστολὴ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Παϊσίου Αʹ (ἔτους 1655) Πατριαρχικὴ Λειτουργία ἔτους 1386 (V.135) ʹ Ἑορτοδρόμιον 1836, Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης (+1809)

References (4)

  1. Οἱ ἐκφωνήσεις ὅμως, τὰ ἀναγνώσματα, τὰ τροπάρια, κτλ. ποὺ εἶναι δοξολογία, κατήχηση, αὐτὰ ἐκφώνως ὄχι μυστικῶς, «ἀναγγείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσι τὴν δόξαν Αὐτοῦ, ἐν πᾶσι τοῖς λαοῖς τὰ θαυμάσια Αὐτοῦ», Ψαλμ. ϟεʹ. Ἡ Ἐκκλησία μας ἔχει θεσπίσει λίγες Εὐχὲς ὡς ἐκφωνούμενες (ἴσως λόγῳ δοξολογικοῦ ἢ κατηχητικοῦ χαρακτῆρος), καὶ ἡ ἐξαίρεσις αὐτὴ ἐπιβεβαιώνει τὸν κανόνα. Πίναξ. Σύγκρισις Τάξεων Ἱερατικοῦ Συλλείτουργου ............................................................... Ἱερατικόν 1895 (Οἰκ. Πατρ.) ..................................................................................................
  2. Ἱεροτελεστικόν Τεῦχος 1923 ................................................................................................. Ἱεροτελεστικόν 1948 ............................................................................................................. Ἱερατικόν 1951 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. Ἱερατικόν 1962 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. Ἱερατικόν 1968 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. Ἱερατικόν 1971 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. Ἱερατικόν 1981 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. Ἱερατικόν 1987 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. Ἱερατικόν 1995 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. Ἱερατικόν 2000 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. Ἱερατικόν 2007 Ἀ.Δ. .............................................................................................................. Ἱερατικόν 2020 (Οἰκ. Πατρ.) .................................................................................................. Ἐπιστολὴ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Παϊσίου Αʹ (ἔτους 1655) ............................................... Πατριαρχικὴ Λειτουργία ἔτους 1386 (V.135) ......................................................................... Ἑορτοδρόμιον 1836, Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης (+1809) .................................................. Πίναξ. Σύγκρισις Τάξεων Ἱερατικοῦ Συλλείτουργου Ἱερατικόν 1895 (Οἰκ. Πατρ.)
  3. Ἐπιστολὴ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Παϊσίου Αʹ (ἔτους 1655) Πατριαρχικὴ Λειτουργία ἔτους 1386 (V.135)
  4. ʹ Ἑορτοδρόμιον 1836, Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης (+1809)