Una aproximación pluridisciplinar al estudio del paisaje ibérico y romano. El proyecto oppidum la Carència
by GIAP Landscape Archaeology Research Group
Albiach, R.; Orengo, H.A. & Ejarque, A. 2011. ‘Una aproximación pluridisciplinar al estudio del paisaje ibérico y romano: el proyecto oppidum la Carència (Valencia, España)’ in Encontro Internacional sobre ciência e novas tecnologias aplicadas à arqueologia na villa romana do Rabaçal, Penela, Terras de Sicó, Portugal. Camara Municipal de Penela: 260-265.
Download (.pdf) 
Politics of Agricultural Water Management in Khorezm, Uzbekistan
Veldwisch, G.J.A.; P.P. Mollinga; D. Zavgorodnyaya and R. Yalcin (2011). ‘Politics of Agricultural Water Management in Khorezm, Uzbekistan’, in: C. Martius; I. Rudenko; J.P.A. Lamers and P.L.G. Vlek. Cotton, water, salts and soums - economic and ecological restructuring in Khorezm, Uzbekistan. Springer. pp.127-140.
On the basis of intensive fieldwork in the period 2002-2006, which combined interviews with direct observations, the... more On the basis of intensive fieldwork in the period 2002-2006, which combined interviews with direct observations, the implementation of two policies in the field of agricultural water management in Uzbekistan is analysed: the reform of the water bureaucracy along basin boundaries and the establishment of Water Users Associations. It is shown that the Uzbek government used these policies creatively for addressing some pressing issues, while the inherent decentralisation objective was pushed to the far background. Both reforms are used to strengthen the state’s grip on agricultural production regulation. The latter is at the centre of day-to-day agricultural water management dynamics. It is shown that decentralisation policies originally developed in society-centric policy processes cannot be easily applied in countries with state-centric politics such as Uzbekistan.
181 views
Seen by:
Sustainable Roman intensive mixed farming methods: Water conservation and erosion control
in: R. Bedon, E. Hermon (edd,), Concepts, pratiques et enjeux environnementaux dans l'empire romain, Caesarodunum, Vol. XXXIX, (Presses Universitaires de Limoges, Limoges, 2005), pp. 285-308
آبهاي آلوده از علل ابتلا به هپاتيت A و E است
by amir hossein sotoudeh beydokhti (امیر حسین ستوده بیدختی)
آلودگي آبهاي تهران همواره از موضوعاتي بوده كه در چند سال اخير نگرانيهاي مسئولان اجرايي در حوزه شهري و بهداشت و درمان را برانگيخته و هر روز كه ميگذرد ابعاد تازهتري به خود ميگيرد
به گونهاي كه در روزهاي اخير يكي از اعضاي كميسيون بهداشت و درمان از راه يافتن فاضلاب به آبهاي زيرزميني خبر داده و نگرانيهاي موجود را عميقتر ساخت.
هرچند اين موضوع بارها و بارها از ابعاد شهري و سلامت، مورد توجه قرار گرفته، اما اميرهوشنگ محمدعلي زاده، فوق تخصص گوارش و كبد كه مقالههايي نيز در اين ارتباط دارد به عوارضي اشاره ميكند كه كمتر به آن پرداخته شده است. آنچه در زير ميآيد گفتوگوي همشهري با اين متخصص گوارش و كبد است.
چه عوارض و بيماريهايي از آبهاي آلوده نشأت ميگيرد و اين فرايند به چه صورت اتفاق ميافتد؟
آلودگي آبهاي تهران همواره از موضوعاتي بوده كه در چند سال اخير نگرانيهاي مسئولان اجرايي در حوزه شهري و بهداشت و درمان... more
آلودگي آبهاي تهران همواره از موضوعاتي بوده كه در چند سال اخير نگرانيهاي مسئولان اجرايي در حوزه شهري و بهداشت و درمان را برانگيخته و هر روز كه ميگذرد ابعاد تازهتري به خود ميگيرد
به گونهاي كه در روزهاي اخير يكي از اعضاي كميسيون بهداشت و درمان از راه يافتن فاضلاب به آبهاي زيرزميني خبر داده و نگرانيهاي موجود را عميقتر ساخت.
هرچند اين موضوع بارها و بارها از ابعاد شهري و سلامت، مورد توجه قرار گرفته، اما اميرهوشنگ محمدعلي زاده، فوق تخصص گوارش و كبد كه مقالههايي نيز در اين ارتباط دارد به عوارضي اشاره ميكند كه كمتر به آن پرداخته شده است. آنچه در زير ميآيد گفتوگوي همشهري با اين متخصص گوارش و كبد است.
چه عوارض و بيماريهايي از آبهاي آلوده نشأت ميگيرد و اين فرايند به چه صورت اتفاق ميافتد؟
بيشترين بيماريهايي كه در اثر آلودگي آبها به وجود ميآيد بيماريهاي گوارشي است و آب آلوده موجب ايجاد عفونت باكتريال در دستگاه گوارشي ميشود، به گونهاي كه و با يكي از اين بيماريهايي است كه بر اثر مصرف آب آلوده بروز ميكند و اپيدميهايي كه در مورد وبا به وجود آمده اغلب از اين راه بوده و علاوه بر آن يكي از راههاي ابتلا به هپاتيت A و E نيز همين مسئله است و آب آلوده ميتواند در ابتلا به اين بيماريها تاثير سوئي داشته باشد و در مجموع بايد گفت كه آب آلوده يك منشأ مهم براي انتقال ويروسها و باكتريها به دستگاه گوارش محسوب ميشود.
در ايران، به ويژه تهران ميزان ابتلا به اين بيماريها براثر مصرف آب آلوده چقدر است؟
خوشبختانه در ايران اپيدميهاي خطرناك منتقل از آب نداشتهايم و مشكل جاهايي بوده كه بهداشت فردي رعايت نميشده است.
در كشورهاي اطراف چطور، آيا اپيدميهاي مذكور را داشتهايم يا نه؟
برعكس ايران، ما در كشورهاي همسايه از جمله عراق، افغانستان و پاكستان به كرات اين اپيدميها را كه ناشي از آلودگي آبهاي شرب بوده داشتهايم ولي بايد توجه داشت كه ايران از اين لحاظ وضعيت قابل قبولي دارد.
از ديدگاه شما آبهاي معدني چقدر سالم هستند و آيا مصرف آبهاي معدني سلامتي كامل شهروندان را از نظر ابتلا به بيماريهايي كه اشاره كرديد تضمين ميكند؟
از آنجا كه آبهاي معدني از نقاط كوهستاني تهيه ميشود نميتوان ادعا كرد كه 100درصد سالم بوده و احتمال آلودگي آب نميرود چراكه در برخي كشورها كه از آبهاي كوهستاني استفاده ميكردهاند يكسري عفونتهاي انگلي در مصرفكنندگان به وجود آمده كه اين عفونتها با نفخ و اسهال توأم بوده است و اين احتمال در مورد آبهاي معدني هم وجود دارد، هرچند تاكنون تحقيقاتي در اين زمينه صورت نگرفته است.
مسئولان همواره از بالا بودن درصد نيترات در آبهاي تهران ابراز نگراني كرده و براساس برخي آمار و ارقام در برخي مناطق درصد نيترات به بيش از 35درصد ميرسد. نيترات در چه درصدهايي ميتواند عوارض شديد جسمي به وجود بياورد؟
نيترات حتي در درصدهاي پايين نيز مضر است به ويژه اينكه اگر آب مصرفي آب چاه باشد چرا كه آب چاه نيترات بالايي نسبت به ديگر منابع آب دارد و در مجموع صدماتي به بافت معده وارد ميآورد و به تغيير شكل سلولهاي معده ميانجامد و اين در حالي است كه در بلندمدت مشكلات مختلفي را در دستگاه گوارش ايجاد كرده و در معده نيز به سرطان منجر ميشود.
درصد بالاي نيترات در غذا به چه صورت عمل ميكند؟
غذاهايي كه به طريق غيرخانگي تهيه ميشود مانند Fast foodها و غذاهاي كنسرو شده اگر درصد نيتراتشان بالا باشد بافتهاي معده را به بافت ملتهب تبديل كرده و ناراحتيهاي شديد معده به وجود ميآورند. متاسفانه اتفاق بدي كه در سالهاي اخير در ايران افتاده شيوع بيش از حد بيماري ريفلاكس (بازگشت محتويات معده) است كه علت آن استفاده از بيش از حد از سسها به ويژه سس قرمز است و مردم اصولا با دردهاي شديد معده به پزشك مراجعه ميكنند و اين موضوع كيفيت زندگي و خواب افراد را مختل ميسازد.
به راههاي انتقال هپاتيت A و E اشاره كرديد كه يكي از راههاي انتقالش آب آلوده است، در اين ارتباط و ديگر راههاي انتقالش توضيحاتي ميفرماييد؟
در مورد راههاي انتقال هپاتيتA بايد بگويم كه عوامل ايجاد آن آب آلوده، غذاي آلوده و عدم رعايت بهداشت دستها در حين تهيه غذاست كه بسته به ميزان آلودگي، شدت و ضعف دارد و در هپاتيتE نيز تقريبا انتقال از اين راهها اتفاق ميافتد، اما در مورد انواع ديگر هپاتيت، هپاتيتB و C داستان به صورت ديگري است.
يعني چه عواملي در انتقال آن دخالت دارند؟
در هپاتيت B بيشترين راههاي انتقال راههايي است كه با تزريق در ارتباط است و اين راهها عبارتند از خالكوبي، حجامت غيربهداشتي، سوراخ كردن گوش به صورت غيربهداشتي، تزريق موادمخدر از طريق سرنگهاي مشترك و خرد كردن اجسام خارجي در لب و زبان. البته در مطالعهاي كه در اين ارتباط در كشور داشتيم اين نتايج براي ما حاصل شد كه انتقال داخل خانوادگي نيز يكي از راههاي انتقال هپاتيتB است، به عنوان مثال اگر فردي مبتلا به هپاتيت B باشد و اعضاي ديگر خانواده نيز عمل واكسيناسيون را انجام نداده باشند احتمال انتقال آن به ديگر اعضاي خانواده وجود دارد و افراد خانواده براي جلوگيري از ابتلا به اين نوع از هپاتيت حتما بايد عمل واكسيناسيون را انجام دهند. موضوع مهمي هم كه در اين ارتباط بايد مورد توجه بيشتري قرار گيرد موضوع روابط جنسي با افراد مشكوك است كه اين رفتار جنسي ميتواند انتقال هپاتيت B و C را افزايش دهد و از ديگر راههاي انتقال اين نوع هپاتيت انتقال از مادر به فرزند است كه براساس تحقيقات صورت گرفته اين راه انتقال بيشتر در كشورهاي جهان سوم بوده كه هم در حين زايمان احتمال انتقالش وجود دارد و هم بعد از تولد بچه در سالهاي اول از مادر به فرزند ميتواند منتقل شود.
آمار هپاتيت در كشور به چه صورت است و ابتلا به كدام نوع آن نسبت به بقيه شيوع بيشتري دارد؟
براساس نموداري كه در اين ارتباط داريم كشور ما در منطقه پايين به سمت متوسط واقع شده و اين گوياي آن است كه ما يك منطقه بالا از نظر شيوع هپاتيت B نيستم و منظور از منطقه متوسط يعني يك تا 2درصد كل جمعيت كشور داراي چنين وضعيتي هستند و در مورد هپاتيتC نيز آمار به اين صورت است يعني پايين به متوسط ولي تصورم اين است كه در سالهاي اخير با توجه به شيوع رفتارهاي پرخطر اين آمار بالا برود هرچند در حال حاضر درصد ابتلا به هپاتيت C در كشور پايينتر از هپاتيت B است.
چنانكه درمان هپاتيت نوع Bو C دير انجام بگيرد چه عوارض و مشكلاتي براي فرد مبتلا ايجاد ميشود؟
چنانكه درمان هپاتيت نوع C را دير شروع كنيم يا آن را رها كنيم در اكثر موارد اين بيماري به كبد صدمات مزمن وارد ميآورد بهگونهاي كه بافت كبد تخريب و يك بافت كلاژن و بافت اضافه بينابين سلولهاي كبدي به وجود ميآيد و در اين شرايط سلولهاي كبد از بين رفته و كبد كوچك ميشود و فعاليت آن اختلال شديد پيدا ميكند و اگر بيماري توأم با التهاب و ورم كبد باشد بافتهاي نابجاي كلاژن و فيبروز در كبد ايجاد و كبد دچار اختلال عملكرد ميشود و زماني كه اين اتفاق افتاد عوارضي از قبيل اختلال انعقادي بيمار را تهديد ميكند و فعاليت انعقادي فرد مختل ميشود چون كبد يكي از اندامها و ارگانهاي اساسي براي توليد فاكتورهاي انعقادي است، در چنين حالتي اختلال با خونريزيهاي متعدد و خودبهخودي ميتواند همراه باشد و اين خونريزي در هر جاي بدن ممكن است اتفاق بيفتد.
بنابراين سنتز پروتئينها براي بيمار مختل شده و كبد نميتواند آلبومين بسازد و فرد همانند كسي ميشود كه اختلال تغذيهاي دارد و غذا وارد بدنش نميشود چون نميتواند آلبومين را بسازد و از آنجا كه پروتئين نقش اساسي در دفاع بدن دارد بنابراين با كاهش آن سيستم بدن از نظر دفاعي ضعيف شده و به اصطلاح شكم آب ميآورد.
فرآیند لجن فعال فرآیند لجن فعال
by amir hossein sotoudeh beydokhti (امیر حسین ستوده بیدختی)
لجن فعال فرایندی رشد معلق است که دراوایل قرن حاضراولین بار در انگلستان انجام شد. از آن موقع تا کنون این فرآیند به عنوان یک تصفیه بیولوژیکی جهت فاضلاب های خانگی بطور جهانی مورد استفاده واقع شده است.این فرآیند اساساً متشکل از یک تصفیه هوازی است که طی آن هوا به وسیله هوادهی پخشی یا مکانیکی تامین می شود سلولهای میکروبی مزبور فلوکهای تشکیل می دهندکه قادرند در یک تانک زلال ساز ته نشین گردند .
فرآیند لجن فعال شامل اجزای زیر می باشد.
1.تانک هوادهی
2.تانک ته نشینی
لجن فعال در سه مرحله تشکیل می گردد.
لجن فعال فرایندی رشد معلق است که دراوایل قرن حاضراولین بار در انگلستان انجام شد. از آن موقع تا کنون این فرآیند... more
لجن فعال فرایندی رشد معلق است که دراوایل قرن حاضراولین بار در انگلستان انجام شد. از آن موقع تا کنون این فرآیند به عنوان یک تصفیه بیولوژیکی جهت فاضلاب های خانگی بطور جهانی مورد استفاده واقع شده است.این فرآیند اساساً متشکل از یک تصفیه هوازی است که طی آن هوا به وسیله هوادهی پخشی یا مکانیکی تامین می شود سلولهای میکروبی مزبور فلوکهای تشکیل می دهندکه قادرند در یک تانک زلال ساز ته نشین گردند .
فرآیند لجن فعال شامل اجزای زیر می باشد.
1.تانک هوادهی
2.تانک ته نشینی
لجن فعال در سه مرحله تشکیل می گردد.
1.مرحله انتقال
2.مرحله تبدیل
3.مرحله هماوردی(فلوکولاسیون)
تمام این مراحل بطور همزمان و مداوم در حوضچه هوادهی و حوضچه ته نشینی رخ می دهد .
فرآیند لجن فعال
طبقه بندی میکروارگانیسم ها
میکرو ارگانیسم ها بر حسب موارد زیر طبقه بندی می شوند .
1.نوع
2.استفاده از اکسیژن
3.سن
باکتری ها سه نوع هستند
1.هوازی
2.غیر هوازی
3. اختیاری
پایستن فرآیند
پایستن کامل فرآیند لجن فعال یک امر ضروری است و نشان خواهد داد که تصفیه خانه چگونه کار می کند و بدین وسیله برای بهتر اداره شدن آن کوشش می شود . هر کس می تواند تلمبه ای را به حرکت درآورد و یا آن را متوقف سازد یا آنکه شیر فلکه ای را بازو بسته نماید ،ولی یک گرداننده ماهر می داند چه وقت تلمبه را به حرکت درآورد.چه وقت شیر فلکه را باز یا بسته کند ،چه وقت با چه میزان لجن را به سیستم برگرداند. چه میزان لجن را به سیستم خارج سازد
گرداننده می تواند فنون بصری و آزمایشی پایش را به کار ببرد.
دو نوع روش پایش پیشنهاد می گردد:
1.بصری
2.آزمایشی
به منظور بهره برداری هر چه بهتر از تصفیه خانه لازم است هر دو روش به کار
گرفته شوند.
شاخص های بصری
گرداننده می تواند شاخص های بصری و فیزیکی زیر را برای ارزیابی وضعیت کار تاسیسات و فرآیند های تصفیه خانه بکار گیرند .
1.رنگ
2.بو
3.کف
4.رشد جلبکی
5.الگوهای پخش هوا
6.شفافیت پساب
7.حباب ها
8.مواد شناور
9.مواد جامد جمع شده
10.الگو های جریان
11.تلاطم
12.لمس کردن
رنگ
مایع مخلوط باید به رنگ قهوه ای شکلاتی باشد .
رنگ میتواند شاخصی از چگونگی وضعیت لجن باشد . رنگ لجنی که سالم و هوازی باشد قهوه ای شکلاتی است
بو
مایع مخلوط باید بوی کپک زدگی و پوسیدگی بدهد .
بو نیز شاخص دیگریست برای درست کارکردن تصفیه خانه .تصفیه خانه ای که خوب اداره وبهره برداری شود نباید بوداشته باشد. نمونه مایع مخلوط سالم ازحوضچه هوادهی باید کمی بوی کپک زدگی بدهد.
کف
کف نشاندهنده میزان مواد جامد یا سن نامناسب لجن است.
کف سفید موج داردر پساب نشاندهنده غلظت زیاد مواد جامد معلق در آن است .
وجود کف روشن موج داردرحوضچه هوادهی شاخصی است که نشان دهنده سن لجن خیلی جوان است و دفع آن باید کاهش یابد. کف لجن تیره شاخص لجن کهنه است وباید دفع آن افزایش یابد کف تیره شاخص ورود مواد آلوده کننده صنعتی
رشد جلبکی
مسئله رشد جلبک ها ممکن است دال بر وجود بیش از اندازه مواد غذایی در فاضلاب باشد .
رشد بیش از اندازه جلبکها روی دیواره های حوضچه و سرریزه شاخصی است ازغلظت زیاد مواد غذایی (ازت وفسفر) درفاضلاب ورودی به تصفیه خانه جلبکها برای رشد خود نیاز به ازت و فسفر دارند . وجود ازت و فسفر زیاد در جریان ورودی تصفیه خانه سبب تشد ید رشد جلبک ها و ایجاد مشکلاتی در آن می شود .
الگوي پخش
الگوی پخش هواده ها ی مکانیکی می تواند شاخصی از مستقر بودن تیغه های هواده در عمق مناسب باشد چنانچه پخش خیلی کم انجام شود به این مفهوم است
که حد غوطه وری هواده کافی نیست و باید در عمق پایین تر کار گذاری شود.
شفافیت پساب
کدورت پساب نشانگر وجود مسائل گردانندگی است .
گويی غلظت و فراوانی مواد جامد معلق در پساب وحوضچه ته نشینی نشانه بارز عملکرد نا مطلوب تصفیه خانه است
حبابها
وجود حبابهای در حوضچه ته نشینی می تواند گویای این امر باشد که ارتفاع پوشش لجن در حوضچه زیاد است .حبا ب ها درحوضچه ته نشینی نشان می دهد .
که لجن برای مدت طولانی در آن نگهداری شده و بایستی میزان لجن بر گشتی اضافه گردد(یعنی لجن زیادتر از حوضچه خارج شود ).
مواد شناور
کفاب اضافی نشانگر وجود مقادیر بالای روغن و چربی یا هوادهی اضافی است .وجود مواد شناوریالایه کفاب درسطح حوضچه ته نشینی ممکن است شاخص غلظت بالای روغن وچربی درفاضلاب ورودی تصفیه خانه باشد.
جمع شدن مواد جامد
جمع شدن مواد جامد دلالت بر اختلاط ضعیف دارد.
تجمع مواد جامد در گوشه های حوضچه یا درنواحی بین سطح هواده ها یا مواد پخشان نشانه ایست ازاختلاط ناقص درحوضچه هوادهی.
الگوهای جریان
مشاهده الگوهای جریان می تواند برای اگاه شدن ازجریان میان بر بکار رود. غالباًراه بندهای مناسب این مسئله راازبین می برد.
تلاطم ها
تلاطم کم در سطح حوضچه میتواند ناشی از گرفتگی هوا پخشان باشد .
یک حوضچه با اختلاط کامل می باید دارای الگوهای یکنواخت تلاطم در سرتا سر حوضچه باشد .
لمس کردن
با لمس کردن می توان طرز کار تجهیزات و وسایل را کنترل کرد .لرزش بیش از حد معمول در تلمبه ها و لوله هاو داغ شدن بیش از حد طبیعی موتور ها میتواند اخطار اولیه دربد کار کردن آنها باشد.
كاربرد يد در ضد عفوني آب شرب
by amir hossein sotoudeh beydokhti (امیر حسین ستوده بیدختی)
خلاصه :
يد عنصر شيميايي است به مقدار كمي در آب حل مي شود (۳۴/ گرم در لیتر ). متداولترين تركيباتي يد كه مورد استفاده قرار مي گيرند يديد سديم (NaI ) و يدات پتاسيم( KIO3) است . در امور پزشكي ، تركيبات رنگي ، فتوگرافي تركيبات آلي و شيميايي و داروسازي كاربرد دارد . يد 127 ايزوتوپ پايدار و يد 131 يك راديو ايزوتوپ مصنوعي با نيمه عمر 8 روز مي باشد . فقط مقادير جزئي يديد ها در آب خام يافت مي شود . آب دريا محتوي مقدارزيادي يد ( ۶۰-۵۰گرم در ليتر ) مي باشد . در ضد عفوني آب استخرهاي شنا و ضد عفوني آب شرب هم كاربرد دارد . مقدار يد باقي مانده در آب استخرهاي شنا بايد 6/ - 2/ میلی گرم در لیتر باشد با اين غلظت حتي انتروويروسها را تحت شرايط كنترل شده ، غير فعال مي كند . مقدار باقي مانده يد در آب جهت ضد عفوني مؤثر 1 میلی گرم در لیتر مي باشد . يد باكتري كش و ويروس كش و آميب كش در دقت هاي 50- 5 میلی گرم در لیتر مي باشد ، يد عنصري جزئي مورد نياز و ضروري در ساخت هورمون تيروئيد است .
خلاصه :
يد عنصر شيميايي است به مقدار كمي در آب حل مي شود (۳۴/ گرم در لیتر ). متداولترين تركيباتي يد كه مورد... more
خلاصه :
يد عنصر شيميايي است به مقدار كمي در آب حل مي شود (۳۴/ گرم در لیتر ). متداولترين تركيباتي يد كه مورد استفاده قرار مي گيرند يديد سديم (NaI ) و يدات پتاسيم( KIO3) است . در امور پزشكي ، تركيبات رنگي ، فتوگرافي تركيبات آلي و شيميايي و داروسازي كاربرد دارد . يد 127 ايزوتوپ پايدار و يد 131 يك راديو ايزوتوپ مصنوعي با نيمه عمر 8 روز مي باشد . فقط مقادير جزئي يديد ها در آب خام يافت مي شود . آب دريا محتوي مقدارزيادي يد ( ۶۰-۵۰گرم در ليتر ) مي باشد . در ضد عفوني آب استخرهاي شنا و ضد عفوني آب شرب هم كاربرد دارد . مقدار يد باقي مانده در آب استخرهاي شنا بايد 6/ - 2/ میلی گرم در لیتر باشد با اين غلظت حتي انتروويروسها را تحت شرايط كنترل شده ، غير فعال مي كند . مقدار باقي مانده يد در آب جهت ضد عفوني مؤثر 1 میلی گرم در لیتر مي باشد . يد باكتري كش و ويروس كش و آميب كش در دقت هاي 50- 5 میلی گرم در لیتر مي باشد ، يد عنصري جزئي مورد نياز و ضروري در ساخت هورمون تيروئيد است .
مقدار يد مورد نياز روزانه 159 – 80 میلی گرم در لیتردر بالغين است و كاهش جذب روزانه يد منجر به بروز بيماري گواتر مي شود . در ايالت متحده آمريكا براي پيشگيري از گواتر100 میلی گرم يديد پتاسيم را به ازاي هر گرم كلريد سديم اضافه مي كنند . بيشترين جذب يد از غذا بويژه غذاهاي دريافتي مي باشد . دريافت در 3 – 2 گرم يد ممكن است كشنده باشد . اگر بندرت چنين شرايط حادي ايجاد مي شود . اينكه يد در هر گسترده اي جهت ضد عفوني آب كاربرد ندارد ، بدليل اثرات فيزيولوژي يكي است كه روي فعاليت غده تيروتيد دارد و هزينه آن هم نسبا بالا ست و نيازمند كنترل و نظارت مداوم بر روي كيفيت آب است و توصيه مي شود .
يد سريعا در مجاري گوارشي به يون يديد تبديل شده و در فرايند متابوليسم به اندازه كاغي جذب مي شود سميت حاد يد خيلي بندرت و كم است . ولي سميت مزمن يد (يديسم ) بيشتر متداول است و ثابت شده كه در بعضي از مناطق ژاپن مصرف تا 80 میلی گرم در لیتران بدون بروز اثرات بيماري بوده است . از طرفي مصرفg/ man ۱۲ يد ، بمدت 12 هفته اول هيچگونه اثرات بيماري را در افراد نظامي نداشته است . البته دانشمندان محدوديت مصرف g/ man ۱۹/۲ دو ميلي گرم درروز را تعيين كرده اند. وقتي مقدار يد جذب شده ۱۹/۱ میلی گرم در لیتر باشد اثرات نا مطلوب در پي خواهد داشت با توجه به اينكه فقط20 % ان ازطريق مصرف اب جذب شده باشد.وهمچنين وقتي انسان درمصرف مقاديربالاي 5/16میلی گرم در لیتر يد قرار گيرد نبايد مدت ان بيش از هفت روز باشد تا اثرات حاد بروز نكند .
يد موجود در هوا ۷/ میلی گرم بر متر مکعب در اتمسفر۸/۱ میلی گرم در لیترودر اب باراني كه به سطح زمين ميرسد 5/8-8/1 میلی گرم در لیتر مي باشد. وقتي مقادير يد موجود در اب كشور هندوستان۲/ میلی گرم در لیتر كمتر بوده ميزان بروز گواتر فراوان و زياد بوده است در حالي كه در كشور نپال كه ميزان يد موجود در اب انها ۹میلی گرم در لیتر بوده ميزان بروز گواتر بسياراندك بوده وبعضاً نداشته اند.
در هر صورت وجود يد در اب اشاميدني به عنوان يك hale elementضر ورتي ندارد به همين علت استانداردي در اين خصوص در اب شربت تعيين نشده است ضمناٌ در مواقعي كه از يد ضرورتاٌ براي ضد عفوني استفاده مي شود بهتر است از هيپويدات پتاسيوم (k io3) كه نسبت به ساير تركيبات بيشتر در اب قابل حل شدن ميباشد استفاده گردد.
تهيه كننده : مهندس حسين معصوم بيگي
Regeran
1) john Dzuame .(1906 )
handbook of drinking waht quality
van nostrand Reinhold .
2) AWWA (1990)
Water quality and treatment Ahand book df Gommunity Water supply
MAC . Glaw Hill . wath eclitionn
3) E. W. Steel (1979)
Water surrld and sewerage Mc . Graw Hill . book
4) SHils olson nutrition in health and disease . Eight dilion .
5) LE . and hibger v.
نقش آب در انتقال بيماريها
by amir hossein sotoudeh beydokhti (امیر حسین ستوده بیدختی)
1 ـ بيماريهايي كه در اثر افزايش يا كمبود املاح محلول، موجود در آب آشاميدني بروز ميكند
2 ـ بيماريهايي كه آب وسيله انتقال آنها است
3 ـ بيماريهايي كه آب، محيط پرورش ميزبان يا عامل سببي آنها است
4 ـ بيماريهايي كه آب به صورت غيرمستقيم در انتشار آنها نقش دارد.
1-1- نقش افزايش املاح محلول در انتقال بيماريها
1-1-1- مِتهِموگلوبينمي (Blue babies) Methemoglobinemia
اين بيماري در اثر افزايش نيترات به ميزان 45 ميليگرم بر ليتر ايجاد ميگردد.
1-1-2- فلوئوروزيس دندانها Dental Fluorosis :
افزايش ميزان فلوئور بيش از 2 تا 3 ميليگرم بر ليتر در آب آشاميدني.
1-2-3- سرطانزايي
1 ـ بيماريهايي كه در اثر افزايش يا كمبود املاح محلول، موجود در آب آشاميدني بروز ميكند
2 ـ بيماريهايي كه آب... more
1 ـ بيماريهايي كه در اثر افزايش يا كمبود املاح محلول، موجود در آب آشاميدني بروز ميكند
2 ـ بيماريهايي كه آب وسيله انتقال آنها است
3 ـ بيماريهايي كه آب، محيط پرورش ميزبان يا عامل سببي آنها است
4 ـ بيماريهايي كه آب به صورت غيرمستقيم در انتشار آنها نقش دارد.
1-1- نقش افزايش املاح محلول در انتقال بيماريها
1-1-1- مِتهِموگلوبينمي (Blue babies) Methemoglobinemia
اين بيماري در اثر افزايش نيترات به ميزان 45 ميليگرم بر ليتر ايجاد ميگردد.
1-1-2- فلوئوروزيس دندانها Dental Fluorosis :
افزايش ميزان فلوئور بيش از 2 تا 3 ميليگرم بر ليتر در آب آشاميدني.
1-2-3- سرطانزايي
- افزايش هيدروكربورهاي حلقوي در غلظت بيش از 2/0 ميكروگرم بر ليتر در آب آشاميدني
- افزايش احتمال بروز سرطان در مصرف آبهاي آلوده بيش از 05/0 ميليگرم بر ليتر ارسنيك
- افزايش احتمال بروز سرطان در مصرف آبهاي آلوده به تركيبات نيتروزامين.
1-2- نقش كاهش املاح محلول با انتقال بيماريها
1-2-1- كمبود يد كمتر از يك ميليگرم بر ليتر مشروط بر عدم تامين يد مورد نياز از ساير منابع غذايي
1-2-2- پوسيدگي دندان، كمبود فلوئور كمتر از 5/0 ميليگرم بر ليتر باعث افزايش پوسيدگي دندان
1-2-3- بيماريهاي قلبي ـ عروقي، مصرف آبهاي سبك (كمتر از 100 تا 150 ميليگرم بر ليتر) باعث گسترش بيماريهاي قلبي، عروقي ميگردد.
2- بيماريهايي كه آب وسيله انتقال بيماري است
2-1- ويبريو كلرا، عامل وبا Vibrio Cholerae
2-2- سالمونلا تيفي، عامل تب روده Typhoid Fever
2-3- شيگلا، عامل شيگلوز Shigellosis
2-4- فرانسيسلا تولارنسيس، عامل تولارمي Francisella Tularensis
2-5- مايكوباكتريوم توبركولوزيس، عامل سِل Tuberculosis
2-6- لپتوسپيرا، عامل لپتوسپيروز Leptospirosis
2-7- آنتاموبا هيستوليتيكا، عامل آميبياز Entamoeba histolytica
2-1- Vibrio Cholerae
باكتري است متحرك، هوازي بيهوازي اختياري، گرم منفي، بدون اسپور، بدون كپسول، در دماي 22-40 درجه سانتيگراد رشد ميكند.
· در البسه مرطوب و آلوده 1-3 روز
· در سبزيجات و ميوه هاي تازه 4-7 روز
· در مخازن نگهداري آب 6 تا 9 هفته
· در آب دريا تا 4 روز
· در آبهاي سطحي تا 13روز
روش كنترل
· كلرزني 2 تا 3 ppm براي مدت 10 دقيقه.
· شستشوي توالتها با گندزدا
· حوضچه ته نشيني
· استفاده از صافي شني كند
2-2- Typhoid Fever
عامل بيماري سالمونلا تيفي، باسيل متحرك، بدون اسپور، هوازي بيهوازي اختياري، جايگريني در روده، ورود به غدد لنفاوي، جريان خون، بروز تب شديد.
· در آبهاي گل آلوده تا يكسال
· در مخازن نگهداري تا 6 ماه
· در يخ تا 3 ماه
· كره، خامه، پنير تا چند هفته
آلودگي از طريق آب آلوده، غذاي آلوده، حشرات
روش كنترل
· گندزدايي با كلر
· بهداشت فردي
· كارت معاينه بهداشتي (ناقلين سالم)
· كنترل حشرات
· كنترل مخازن آب
· رعايت فاصله در محل توالتها
2-3- Shigellosis
از دسته آنتروباكترياسه ميباشد، بدون تاژك و بيحركت، بدون كپسول و اسپور، ميله اي شكل.
داراي 4 گونه اصلي:
S . Sonnei
S . Dysenteriae
S . Flexneri
S . Boydii
علائم: ايجاد اسهال همراه بلغم و خون
در آبهاي تميز تا يكماه و در آب دريا تا 15 روز زنده ميماند.
روشهاي كنترل
· آموزش بهداشت فردي
· كنترل افرادي كه با موادغذايي سروكار دارند
· كنترل حشرات نظير مگس
· بهداشت موادغذايي (مخصوص مواد لبني)
· رعايت فاصله در چاههاي توالت با مخازن و چاههاي آب
ـ كنترل عوامل ميكروبي حداقل 11 متر در خلاف جهت حركت آبهاي زيرزميني
ـ كنترل عوامل شيميايي حداقل 45 متر در خلاف جهت حركت آبهاي زيرزميني
ـ كلرزني آب مصرفي و كنترل مخازن نگهداري
2-4- Francisella Tularensis
باسيل غيرمتحرك، گرم منفي، مطلقاٌ هوازي، عامل بيماري مشترك انسان و حيوان، مخزن، اكثراٌ حيوانات وحشي، حيوانات اهلي
عامل انتقال:
· تماس با آب، گل و لجن آغشته به مدفوع حيوانات آلوده.
· تماس زخمهاي پوستي با محيط آلوده.
· حشرات نيش زننده.
· مصرف گوشت آلوده شكار.
· عامل بيماري در آبهاي سرد تا 23 روز و در آبهاي يخزده تا 30 روز زنده ميماند.
· در اثر تماس زخم با محيط آلوده ايجاد تورم در محل زخم.
· در اثر تماس چشمها با آب آلوده ايجاد ورم ملتحمه چشم.
· در اثر مصرف خوردن گوشت آلوده شكار عوارض گوارشي.
2-5- Tuberculosis
مايكوباكتريومهاي كمپلكس توبركولوزيس، باكتريهاي مقاوم به اسيد، غيرمتحرّك، بدون اسپور و خاصيت گرم مثبت ضعيف، هستند كه بيشترين راه انتقال آنها از طريق تنفسي است. اما آلودگي منابع آب به برخي از گونه هاي مايكوباكتريوم كه تحت عنوان مايكوباكتريومهاي غير سلي (nontuberculosis) معروف هستند و انتقال آنها از طريق تماس با آب آلوده نيز به اثبات رسيده است. اين ارگانيسمها از انسان به انسان منتقل نميشوند و جزو ارگانيسمهاي منتقله از محيط و عوامل محيطي هستند.
مهمترين مايكوباكتريومهاي منتقله از طريق آب، شامل مايكوباكتريوم مارينوم، مايكوباكتريوم اولسرانس و مايكوباكتريوم آويوم اَنتراسلولر، ميباشند كه همگي جزو مايكوباكتريومهاي غيرسلي هستند.
روشهاي پيشگيري
رعايت مقررات و موازين بهداشتي
خودداري از تميز كردن آكواريوم ماهي، بدون استفاده از دستكش
تعويض مرتب آب آكواريوم ماهيها
2-6- Leptospirosis
برخي انواع عامل بيماري در حيوانات وحشي بوده و به انسان نيز سرايت ميكنند.
روش انتقال
عامل بيماري در مجاري ادراري ميزبان زندگي مينمايد آلوده شدن آب گل يا لجن به ادرار باعث بيماري در انسان ميگردد.عامل از طريق زخمهاي پوستي يا مخاط وارد بدن انسان ميگردد.
2-7- Entamoeba histolytica
نوعي پروتوزوئر است كه در شرايط عادي به صورت بيضرر در روده انسان يافت ميشود و در شرايط مناسب مانند كاهش مقاومت بدن، بيماري و غيره باعث بروز اسهال خوني در انسان ميگردد.
· كيستهاي خارج شده همراه مدفوع در محيط مقاومند.
· در آبهاي پذيرنده تا چند هفته زنده ميمانند.
· در آب دريا تا 2 هفته زنده ميمانند.
· از طريق مگس و سوسك به راحتي منتقل ميشوند.
روشهاي پيشگيري:
با توجه به اينكه كيست عامل بيماري در مقابل كلر، بسيار مقاوم ميباشد لذا بهترين روش جهت حذف عامل بيماريزا استفاده از صافيهاي شني كند ميباشد كه بصورت فيزيكي منابع آب را از عامل بيماري پاك ميكنند.
3- بيماريهايي كه آب محيط پرورش ميزبان يا عامل بيماري است
3-1- Schistosomisis
كرم پهن گروه ترماتود كه در مويرگهاي خوني جداره مثانه فرد مبتلا زندگي ميكند تخم از راه ادرار وارد منابع شده در صورت وجود حلزون Bulinus Truncatus مراحل لاروي و فعاليت را پشت سر گذاشته در صورت تماس پوست با عامل بيماري وارد بدن ميگردد.
- اين بيماري خاص مناطق گرمسير است.
روشهاي پيشگيري:
دفع بهداشتي فاضلاب.
بيماريابي و جداسازي بيماران از ساير افراد.
از بين بردن حلزون ميزبان واسط.
حفاظت فردي افرادي كه با آب تماس دارند.
3-2- Fasciola hepatica
از گروه كرمهاي پهن مخصوص مناطقي كه حيوانات علفخوار نظير گوسفند زياد است در آب حلزون Lymnaeidae وجود دارد كه ميزبان وسط انگل است. سپس انگل بروي گياهان اطراف بركه بصورت كيست در ميآيد كه حيوانات با خوردن علفها آلوده شده، انسان نيز بصورت اتفاقي آلوده ميشود.
3-3- Dracunculus Medinensis
كرم ماده در بافت همبندپاي فرد مبتلا زندگي ميكند، پوست را سوراخ كرده لاروهاي خود را به درون آب ميريزد كه در آن سخت پوستي به نام Cyclops زندگي ميكند. خوردن اين سخت پوست همراه آب افراد سالم را مبتلا ميكند.
4- بيماريهايي كه آب به صورت غيرمستقيم در انتشار آن نقش دارد
4-1- Plasmodium Species
بيماري مالاريا كه در اين بيماري عامل از طريق يك ناقل مانند پشه آنوفل از فرد بيمار به فرد سالم انتقال مييابد، در انتقال عامل بيماري آب نقش چنداني ندارد. در صورتي كه محيط مناسب براي تكثير حشره ناقل است، به طوري كه خشكانيدن باتلاقها در نواحي جنوبي كشور براي كاهش ناقل نقش موثري داشته است.
4-2- Onchocerca Volvulus: در اين بيماري كه كوري رودخانه ناميده شده ناقل بيماري نوعي مگس به نام سيموليوم است به نام Simulium damnosum كه در كنار سنگريزهاي رودخانه تخمگذاري كرده شرايط محيطي كه از طريق آب بوجود آورده امكان تكثير حشره و در نتيجه افزايش تعداد بيماران را فراهم ميكند.
آشنايي با فرايندهاي تصفيه آب در تاسيسات بزرگ
Preliminary Treatment
Aeration
Coagulation
Flocculation
Sedimentation
Filtration
Disinfection
1 ـ آماده سازي اوّليه Preliminary Treatment
اين نوع با توجه به نوع منابع آب متغير است ممكن است از يك ته نشيني ساده تشكيل شود و يا با استفاده از مواد شيميايي تصفيه شيميايي روي آن انجام شود هدف از مرحله پيش تصفيه جداسازي اجسام شناور، حذف جلبكها، ته نشيني مواد معلق قابل ته نشيني ميباشد.
جلبكها مهمترين عامل حذف، در فرايند پيش تصفيه هستند. مهمترين جلبكها شامل:
Blue – Green Algae
Green Algae
Diatomos
Pigmented Flagellate
مهمترين مشكلات آلگها در فرايند تصفيه عبارتست از:
گرفتگي صافيها.
ايجاد قشر لزج ژلاتيني.
ايجاد رنگ، بو و مزه.
افزايش فرايند خوردگي.
تداخل در ساير فرايندهاي تصفيه.
بروز سميت
روشهاي كنترل
سولفات مس به ميزان يك ميليگرم بر ليتر.
استفاده از كربن اكتيو گرانوله.
كاهش قليائيت به ميزان كمتر از 50 .
2 ـ هوادهي Aeration
هوادهي به منظور حذف گازكربنيك، هيدروژن سولفوره، متان، آهن، منگنز، مزه و طعم آب انجام ميشود.
انواع روشهاي هوادهي:
هوادهي آبشاري.
هوادهي به روش چكانيدن.
هوادهي به روش پودر كردن آب.
باران مصنوعي
3- انعقاد Coagulation
مواد معلق موجود در آب قابل ته نشيني نيستند اين ذرات را كلوئيد مينامند سطح خارجي هر ذره داراي بار الكتريكي منفي است و ذرات از هم دور ميشوند نيروي فوق را Zeta Potential ميگويند.
مواد منعقد كننده به عنوان هسته هايي با يون مثبت ذرات كلوئيدي را به هم چسبانده و Flocc تشكيل ميدهد.
جدول 1 ـ نوع و مقدار مواد منعقد كننده
مقدار مصرف mg/l
فرمول شيميايي
ماده منعقد كننده
15 – 100
سولفات آلومينيوم
5 – 20
سولفات مس
10 – 50
سولفات فريك
5 – 25
سولفات فرو
5 - 50
آلومينات سديم
4- فلوكولاسيون Flocculation
پس از اختلاط ماده منعقد كننده با آب نياز به كنترل PH محيط ميباشد هر منعقد كننده در خاصي بهترين راندمان را نشان ميدهد اين تاثيرات به كمك دستگاه جار تست ارزيابي و به كمك آهك PH محيط تنظيم ميگردد سپس به وسيله Padle در حوضچه تشكيل فلوكها، ذرات فلوك درشت ميگردد.
5- تَرسيب Sedimentation
فلوكها كم كم درشتر شده در اثر سكون آب و طي رابطه استوكس سقوط مينمايد معمولاٌ در تجهيزات پيشرفته سه واحد اختلاط، انعقاد و ته نشيني را به صورت مشترك طراحي ميكنند.
اين واحدها به چهار گروه تقسيم ميشود:
الف. Centrifloc
ب. Accelator
ج. Pulsator
د. (Lamela) Plate Settlers
6- Filtration
بسياري از ذرات معلق در واحد ته نشيني حذف مي گردد اما هنوز ذرات بسيارريزي وجود دارد كه بوسيله يك لايه شن دانه بندي شده به نام فيلتر حذف مي گردد انواع فيلترها شامل :
Slow sand filter
Rapid sand filter
Rapid Pressure filter
7- Disinfection
روشهاي متعددي براي گندزدايي آب وجود دارد كه متداولترين آن روش استفاده از كلر و تركيبات آن است. اين روش به وسيله دو نوع دستگاه تزريق ميگردد:
الف) Hypochlorinator
ب) Injection Gas Chlorine
الف. در اين روش از پودر هيپوكلريت كلسيم استفاده ميگردد پس از انحلال كلر در آب با غلظت 3 ميليگرم برليتر برحسب درصد خلوص به وسيله پمپ ديافراگمي به خط انتقال آب تصفيه شده تزريق ميگردد.
ب. كلرزنهاي گازي كه توسط دستگاه Injector به داخل خط آب تصفيه تزريق ميگردد.
مزايا و معايب روشهاي گندزدايي:
در روش گندزدايي مايع تكنيك و تجهيزات بسيار ساده بوده، اما به علت ناخالصيهاي موجود در كلر نياز به كنترل و رسيدگي دائم دارد.
در روش گندزدايي گازي كيفيت تصفيه بسيار خوب انجام ميگردد اما اين دستگاهها همواره در معرض خطر نشت گاز و انفجار و نياز به آموزشهاي لازم جهت كنترل و حفاظت سيستم دارد.
انتخاب فرآيند مناسب جهت تصفيه آب
با توجه به تنوع روشهاي مختلف تصفيه در اجتماعات، انتخاب بهترين گزينه تصفيه به شرايط مختلفي ازجمله جمعيت، كيفيت و كميت منابع آب و اعتبارات بستگي دارد.
منابع تامين آب در اجتماعات را به دو گروه عمده تقسيم مينمايد:
· منابع سطحي
· منابع زيرزميني
گروه اوّل ازجمله منابع عمده در تامين آب براي اجتماعات بزرگ محسوب ميگردد اين منابع از لحاظ كمّي حجم قابل توجهي در اختيار اجتماعات زيستي قرار داده معمولاً با احداث سدّ در بالادست محل مصرف، اقدامات اوّليه جهت آبگيري و انتقال به تصفيه خانه انجام ميگردد. اين نوع منابع همواره در معرض خطر آلودگيهاي مختلف ازجمله آلودگي منابع سطحي به فاضلابهاي شهري و صنعتي است كه از عمده مخاطرات آلودگي در اين منابع محسوب ميگردد. از طرفي تخليه پسابهاي كشاورزي به درياچه پشت سدها و افزايش تركيبات ازت و فسفر در فاضلاب اين گروه باعث رشد بيحد و حصر آلگها در پشت مخازن سد گرديده اين امر بر مشكلات ناشي از تصفيه ميافزايد معمولاّ چنانچه درياچه پشت سدها دچار آلودگيهاي جلبكي گردد با استفاده از تركيبات سولفات مس به مقدار يك ميلي گرم بر ليتر ميتوان مخازن را پاكسازي نمود براي دستيابي به منابع سالم در اجتماعات بزرگ بهترين گزينه استفاده از فرآيندهاي پولساتورها است زيرا در اين روش فرآيند با سرعت بالا قادر خواهد بود طيف گسترده اي از ذرات كلوئيدي را از محيط واكنش جداسازي نمايد در پولساتورها با استفاده از تئوري جداسازي بستر لجن تماسي، راندمان جداسازي بهتر انجام ميگردد.
معمولاً در اجتماعات كوچك و يا در مناطقي كه دسترسي به منابع سطحي امكان پذير نميباشد از منابع زيرزميني استفاده ميگردد دسترسي به اين منابع توسط چاه هاي عميق و به كمك پمپهاي شناور امكان پذير است. با استفاده از روش لوله گذاري و گراول پك (gravel pack) ميتوان ميزان آبدهي اين نوع چاهها را افزايش داد. منابع آبهاي زيرزميني معمولاً از نظر املاح محلول با توجه به بافت زمين داراي تركيبات افزون بر منابع سطحي هستند بعضي از اين تركيبات نظير تركيبات آهن و منگنز باعث تغييراتي در طعم و رنگ آب ميشوند. منابع زيرزميني آلوده لازم است با روشهاي مختلف، هوادهي شده تركيبات فوق به صورت اكسيد فلز نامحلول از محيط واكنش جداسازي گردد، روش هوادهي پلكاني، ساده ترين و ارزانترين روش در تصفيه آبهاي حاوي آهن و منگنز ميباشد.
چنانچه املاح موجود در منابع زيرزميني بيش از حد استاندارد باشد مشكلاتي را از نظر تغييرات رنگ، طعم، بو و ساير مشخصات فيزيكي، همچنين موانعي را از لحاظ مصرف ايجاد مينمايند، استفاده از تركيبات كنترل كننده PH نظير آهك، سود، مواد منعقد كننده مانند سولفات آلومينيوم، كلرورفريك و غيره باعث توليد حجم زيادي لجن در تصفيه خانه هاي آب گرديده اين عمل مشكلات دفع لجن را به همراه دارد. با طراحي بسترهاي لجن خشككن، انواع سانتريفوژها، فيلترهاي پرسي ميتوان لجن مازاد توليدي را جمعآوري و دفع نمود در اين روشها دستگاههاي فيلتر پرس با توجه به فضاي كم اشغالي و راندمان نسبتا بالا از ساير روشها مناسب تر ميباشد در نهايت با توجه به توسعه جمعيت در جوامع جهان و كمبود آب شيرين و سالم به نظر ميرسد كشور ما نيز همانند اكثر كشورهاي در حال توسعه در سالهاي آتي ناگزير به جداكردن سيستم آب شرب و آب آشاميدني گردد و عملاً روش فوق كه طي 40 سال گذشته به عنوان روش قالب در تامين آب شهرها محسوب ميگردد در آينده نزديك نياز به بازنگري اساسي دارد در حال حاضر در شهرهاي بزرگ كشور بيش از 25 درصد از آب تصفيه شده بدون استفاده و در اثر نشت از اتصالات فرسوده موجود در شبكه توزيع از دست ميرود همچنين بصورت روزانه حجم عظيمي از آب تصفيه شده به مصارف غيرشرب ميرسد كه اين عمل بار مالي شديدي را بر مسئولان دولتي تحميل مينمايد، علاوه بر موضوع فوق جدا سازي منابع ميتواند امكان تامين بعضي از املاح نظير آهن كه در سطح گسترده در جوامع ايجاد كمبود مينمايد مرتفع كند.
تاریخچه زهکشی
by amir hossein sotoudeh beydokhti (امیر حسین ستوده بیدختی)
تاریخچه زهکشی
زهکشی کشاورزی، بنا به عقیده سازمان خواربار و کشاورزی جهانی، نه هزار سال پیش در بینالنهرین آغاز شد. در آن هنگام لوله به کار برده نمیشده بلکه به احتمال زیاد از سنگ و سنگریزه و شاخ و برگ گیاهان بهرهگیری میشد. اولین لولههای زهکشی حدود چهار هزار سال قدمت دارند. در اروپا، اولین زهکشی زیرزمینی حدود دو هزار سال پیش نصب شدهاست.
در کتابی که در حدود سه هزار سال پیش در چین نگاشته شده، نقشههایی از سیستم زهکشی مشاهده میشود. هرودت، در حدود ۲۴۰۰ سال قبل،اشارههایی به کاربرد زهکشی در درّه نیل دارد.
اولین مدارک ثبت شده زهکشی بوسیله شخصی به نام کاتو در دو سال ق . م .ثبت شده است .
تاریخچه زهکشی
زهکشی کشاورزی، بنا به عقیده سازمان خواربار و کشاورزی جهانی، نه هزار سال پیش در بینالنهرین آغاز... more
تاریخچه زهکشی
زهکشی کشاورزی، بنا به عقیده سازمان خواربار و کشاورزی جهانی، نه هزار سال پیش در بینالنهرین آغاز شد. در آن هنگام لوله به کار برده نمیشده بلکه به احتمال زیاد از سنگ و سنگریزه و شاخ و برگ گیاهان بهرهگیری میشد. اولین لولههای زهکشی حدود چهار هزار سال قدمت دارند. در اروپا، اولین زهکشی زیرزمینی حدود دو هزار سال پیش نصب شدهاست.
در کتابی که در حدود سه هزار سال پیش در چین نگاشته شده، نقشههایی از سیستم زهکشی مشاهده میشود. هرودت، در حدود ۲۴۰۰ سال قبل،اشارههایی به کاربرد زهکشی در درّه نیل دارد.
اولین مدارک ثبت شده زهکشی بوسیله شخصی به نام کاتو در دو سال ق . م .ثبت شده است .
یک سال ق. م . شخصی به نام پلینگ، سیستم زهکشی خندقی را پیشنهاد کرد که از ریگ و شاخ و برگ پر شده بود و به عنوان یک زهکش زیرزمینی عمل میکرد.البته قنات که ابداع آن در حدود سه هزار سال قبل توسط ایرانیان صورت گرفته است یکی از قدیمیترین سیتمهای زهکشی محسوب میشود و در اینجا بد نیست اشاره ای نیز به سیستم زهکشی تخت جمشید کرد که این سیستم در نوع خود در جهان از نظر تاریخی بی نظیر است .
زهکشی مدتی در جهان به فراموشی سپرده شد تا اینکه در ۱۵۴۴ میلادی در انگلستان دوباره زندگی جدیدی یافت. اولین تنبوشه ساز سفالی در ۱۸۴۰ در انگلستان به کار گرفته شد. در امریکا زهکشی لولهای در دو سدة پیش آغاز شد.
زهکشی در ایران :
احداث اولین شبکههای نوین آبیاری و زهکشی در دهه ۱۳۱۰ در جنوب کشور صورت گرفت و اولین زهکش روباز با استفاده از ماشین در حوالی سال ۱۳۳۵ در شاوور خوزستان ساخته شد. در سالهای ۱۳۴۱ و ۱۳۴۲ اولین شبکه زهکشی زیرزمینی با استفاده از لولههای سفالی در دانشکده کشاورزی دانشگاه جندی شاپور (شهید چمران) واقع در ملّاثانی (رامین) اهواز در وسعتی حدود ۵۰۰ هکتار با نیروی کارگری به اجرا در آمد. در همین سالها بود که اولین ماشین زهکشی وارد کشور شد. اولین طرح بزرگ زهکشی به وسعت ۱۱۰۰۰ هکتار در هفت تپه به اجرا درآمد. سپس زهکشی اراضی شرکت کشت و صنعت کارون و همزمان با آن زهکشی اراضی آبخور سد وشمگیر در گرگان آغاز شد. دشتهای مغان، دالکی در بوشهر، زابل، میانآب، بهبهان، طرحهای هفتگانه توسعه نیشکر در خوزستان از جمله طرحهای بزرگ دیگری هستند که اجرای آنها به اتمام رسیده است.
تعاریف:
زهکشی Drainage : خارج نمودن آب و املاح اضافی از پروفیل خاک که اینجا منظور از پروفیل خاک ، محدوده توسعه ریشه گیاه می باشد .
زه آب : زه آب یا آب مازاد بخشی از منابع آب سطحی و زیرزمینی حوزه است که سبب زهدار شدن اراضی میشود و باید از طریق زهکشی تخلیه گردد.
آب سطحی : تمامی آبهای ساکن و جاری در سطح الارض که به بطن خاک نفوذ مینمایند.
آب خاک: آبی که از طریق نفوذ سطحی به بطن خاک وارد شده وبه صورت رطوبت در آن نگهداری میشود .
آب زیرزمینی : بخش اشباع شده خاک را که از لحاظ هیدرولیکی شرایط متفاوتی نسبت به محیط غیر اشباع دارد ، آب زیرزمینی می نامند.
سطح ایستابی : حد فوقانی آب زیرزمینی و فصل مشترک بین محیط اشباع و غیر اشباع .
زهکشی سطحی : تخلیه آب مازاد از سطح خاک
زهکشی زیر سطحی : تخلیه آب مازاد از بطن خاک
زهکشی قائم : تخلیه سریع از اعماق زیاد بوسیله پمپاژ از چاه زهکش
نهر زهکش: مجرای روباز حفر شده در خاک که ضمن جمع آوری زه آبهای سطحی و زیر سطحی انتقال آب رانیز بر عهده دارد .
لوله زهکش :لوله سفالی ، بتونی و یا پلاستیکی منقطع یا یکپارچه ، سوراخدار و یا فاقد سوراخ که زیر زمین کار گذاشته میشود و وظیفه جمع آوری زه آبها را از بطن خاک بر عهده دارد.
خروجی زهکش:نقطه پایانی سیستم زهکشی که در آنجا زه آب جمع آوری شده به خارج از منطقه زهکشی تخلیه میشود.
حوضچه تبخیر : حوضچه ای با کف نفوذ ناپذیر که در آن زه آبهای جمع آوری شده ذخیره و به مرور تبخیر میگردد .از این حوضچه ها برای جلوگیری از بروز مسائل زیست محیطی به واسطه زه آبهای بی کیفیت استفاده میشود .
اهمیت زهکشی : هر وقت زمین را آبیاری میکنیم سطح آب سفره زیرزمینی بالا می آید و امر تهویه در منطقه ریشه با مشکل مواجه میشود ضمنا تجمع املاح نیز باعث ایجاد شوری در خاک میگردد . در حقیقت زهکشی دو هدف را دنبال میکند .
الف: ایجاد وضعیت مناسب برای رشد گیاه ب : ایجاد شرایط لازم برای کاربرد ماشین آلات کشاورزی
مسائلی که به خاطر عدم تهویه در خاک بوجود می آیند :
۱-کاهش تنفس ریشه و موجودات زنده ۲-کاهش نفوذپذیری و حرکت کند املاح در خاک۳- تشکیل ترکیبات سمی در خاک ( انجام عملیات احیا به جای اکسیداسیون)۴-کاهش تولید مواد غذایی در خاک
بعضی از زمینها بصورت طبیعی زهکشی شده اند ( به علت وجود شیب و با کمک نیروی ثقل )و در بعضی از موارد زهکشی بصورت مصنوعی انجام میشود مانند کانال یا لوله .
اهداف زهکشی :
۱-جمع آوری و خارج کردن املاح اضافی ۲-جمع آوری آبهای سطحی ناشی از روان آب ،که این مساله بیشتر در مناطق مرطوب کاربرد دارد و لازم به ذکر است در مناطق مرطوب کانالهای سطحی زهکش را بصورت عریض میسازند.۳-ایجاد تهویه مناسب در محیط خاک ریشه ۴-بهبود کارایی ماشین آلات ( مخصوصا کشاورزی ) ۵ –استحکام بخشیدن به ساختمان خاک و …
فواید زهکشی :
از فواید زهکشی میتوان جلوگیری از وقوع سیل ، به زیر کشت بردن اراضی جدید، زودتر گرم شدن خاک در فصل بهار ، شروع زودتر عملیات کشاورزی ، کیفیت و کمیت بهتر محصولات ، شستشوی املاح اضافی و بهتر شدن وضعیت مسائل بهداشتی را نام برد .در تعریفی جامع تر از این فواید میتوان گفت فواید زهکشی به شرح زیر است .
۱-کنترل و جلوگیری از ماندابی شدن ، ۲.کنترل و جلوگیری از شورشدن اراضی ، ۳.کنترل فرسایش ، ۴.کنترل سیل ، ۵.حفاظت محیط زیست ، ۶.سلامت عمومی و بهداشت ، ۷.جلوگیری از راکد شدن آب و ایجاد بوی تعفن و نامطبوع در محیط مزرعه ،۸.حفاظت از ابنیه و تاسیسات عمومی و ۹.توسعه روستایی و امنیت غذایی
معایب زهکشی :
۱-شستن و خروج بعضی از املاح مفید خاک به همراه املاح مضر ۲- هزینه بر بودن مطالعه و اجرا ۳-ازبین بردن اکوسیستم طبیعی منطقه به علت کم کردن رطوبت و نتیجتا غیر قابل زیست شدن آن منطقه برای بعضی از موجودات مانند پرندگان به علت کم شدن رطوبت ۴- ازبین رفتن علفهای طبیعی منطقه ۵- اشغال بخشی از زمین زراعی و تقسیم زمین به قطعات جداگانه ۶- افزایش خطر آتش سوزی
منشاء زه آب:
زه آب ممکن است ناشی از بارندگی ، ذوب برف ، آب آبیاری ، جریانات سطحی و نشت زیر سطحی از اراضی مجاور ، سریز و طغیان رودخانه ها، نشت از کانالهای آبیاری و صعود سطح ایستابی باشد.
در نواحی مرطوب بارندگی های مداوم ؛ در نواحی سردسیرتغذیه ناشی از ذوب برف و در نواحی سردسیر تغذیه ناشی از ذوب برف و در نواحی خشک ونیمه خشک ، آبیاری طغیانهای فصلی ، آبشویی اراضی و صعود سطح ایستابی ، منشآ اصلی زه آبها به دشمار میروند.با توجه به موارد ذکر شده ، عواملی چون روش آبیاری ( ثقلی – تحت فشار)، فیزیوگرافی (توپوگرافی، شکل زمین)، شبکه آبراهه ، عمق لایه نفوذ ناپذیر ،لایه بندی خاک، ویژگیهای هیدرودینامیکی خاک (نفوذ پذیری سطحی ، هدایت هیدرولیکی) و خصوصیات شیمیایی خاک( شوری ،کسر آبشویی ، قلیائیت)بطور غیر مستقیم بر زهدار شدن اراضی موثرند.
انواع سیستم های زهکشی :
از دیدگاههای متفاوت ، زهکشها را به انواع مختلفی تقسیم بندی می نمایند .در صورتی که نوع زه آب از نظر سطحی یا زیر سطحی مورد توجه باشد ، زهکشها را به دو دسته زهکشهای سطحی و زیر سطحی تقسیم بندی می نمایند . در شرایطی که سازه های زهکشی مورد توجه باشند ،زهکشها را به دو دسته زهکشهای روباز و زهکشهای لوله ای(زیر زمینی) تقسیم بندی می نمایند که در مورد اخیر زهکشی قائم ( چاه زهکش )را نیز در بر میگیرد. توجه به این نکته ضروری است که زهکشهای روباز علاوه بر زه آبهای سطحی ،پروفیل خاک را نیز زهکشی می نمایند.هر سیستم زهکشی دارای اجزایی است که بسته به نوع سیستم ،ابنیه ابی متفاوتی را شامل میشود.
سیستم زهکشی سطحی : برای مناطق مرطوب بیشترین کاربرد را دارد و به خاطر اینکه بارندگی در سطح زمین تجمع پیدا میکند ، این سیستم بصورت کانالهای عریض و کم عمق( شبکه نهرهای قابل گذر) بکار میرود بطوریکه ماشین آلات هم میتوانند براحتی از روی آن حرکت کنند .
سیستم زهکشی زیرزمینی: بصورت کانال روباز عمیق تا عمق حدود ۲ متر و یا لوله گذاری زیرزمینی است . زهکشی زیر زمینی بصورت عمودی نیز میتواند باشد ( حفر چاه )
لوله های زهکش زیر زمینی بصورت قطعه قطعه می باشند که یا بصورت ساده است و یا بصورت نرو مادگی .
لوله های زهکش زیر زمینی
انواع زهکش:
۱-روباز
۲- لوله ای
۳-لانه موشی ( Mole drian )
۴-عمودی ( چاه )
۵-زهکش حائل
زهکش روباز : کانال با مقطع معمولا ذوذنقه ای شکلی است .
درکانال زهکشی به مراتب بیشتر از کانال آبیاری است .free board
نکته : کانال زهکشی در گودی و کانال آبیاری در ارتفاع است .
زهکش های لوله ای :
این زهکشها در سه نوع یافت میشوند :
الف : تن بوشه ای ( سفالی ) ب: پلاستیکی پ: سیمانی ، این لوله ها با قطرهای مختلفی تولید میشوند و معمولا روی لوله مشبک است .
لوله های سفالی معمولا در قطر های ۵، ۶٫۵،۸،۱۰،۲۰ سانتی متر و طول ۳۰ سانتی متر تولید میشوند. حسن این لوله این است که در برابر واکنش شیمیایی آب مقاوم است .
لوله های سیمانی معمولا به قطر ۱۰،۱۵،۲۰ سانتی متر و طول ۳۰ سانتی متر موجود است . باید توجه داشت در خاکهای سولفات دار باید در ساخت این لوله ها از سیمان ضد سولفات استفاده شود .
لوله های پلاستیکی ( پلی اتیلن و پی وی سی )به دو صورت صاف و موجدار تولید میشوند . در شرایط مساوی قطر لوله موجدار را باید ۲۰ درصد بیشتر از طول لوله صاف گرفت که این مساله به خاطر بوجود آمدن افت ناشی از موجهای لوله است .طول این لوله ها تا ۱۰۰ متر میرسد .
زهکش لانه موشی : شبیه زهکش لوله ای ( یک نوع تونل زیر زمینی ) که از عبور یک جسم مخروطی شکل در خاک بوجود میآید .این نوع زهکش معمولا در مناطقی بکار میرود که مواد آلی آن زیاد است و برای یک فصل زراعی کاربرد دارد.
زهکش عمودی : بصورت چاه عمل میکند و چنانچه تعداد چاهها در یک منطقه بیشتر باشد اثر زهکشی بیشتر است .ضمنا در این نوع زهکشی می بایست آب جمع شده در چاه مکش شده و به محل مناسبی انتقال یابد.به عمل تخلیه آب از جاه زهکشی را دیواترینگ (Dewatering) گویند.
استفاده از ازن در نيروگاه ها
by amir hossein sotoudeh beydokhti (امیر حسین ستوده بیدختی)
مدتهاي مديدي است كه در عمليات تصفيه آب از روش كلرزني با هدف ضدعفوني كردن آب استفاده ميشود. تحقيقات ساليان اخير نشان داده است كه استفاده از كلر باعث ايجاد تركيبات تري هالومتان (THM) خواهد شد كه سرطانزا تشخيص داده شدهاند.
كشورهاي اروپايي جهت حل اين مشكل ساليان درازي است كه از سيستم توليد و تزريق ازن براي اين هدف استفاده ميكنند. در آمريكا نيز در پي تصويب قوانين جديد در مورد ميزان قابل قبول تركيب (THM) در آب آشاميدني ، تصفيهخانهها مجبور به بكارگيري سيستمهاي جديدتر و بويژه سيستم توليد و تزريق ازن شدهاند به نحوي كه طي دهه 1990 تعداد تصفيهخانههاي آب كه از سيستم ازن استفاده ميكردهاند، از 40 واحد به حدود 260 واحد بالغ شد.
مدتهاي مديدي است كه در عمليات تصفيه آب از روش كلرزني با هدف ضدعفوني كردن آب استفاده ميشود. تحقيقات ساليان اخير نشان... more
مدتهاي مديدي است كه در عمليات تصفيه آب از روش كلرزني با هدف ضدعفوني كردن آب استفاده ميشود. تحقيقات ساليان اخير نشان داده است كه استفاده از كلر باعث ايجاد تركيبات تري هالومتان (THM) خواهد شد كه سرطانزا تشخيص داده شدهاند.
كشورهاي اروپايي جهت حل اين مشكل ساليان درازي است كه از سيستم توليد و تزريق ازن براي اين هدف استفاده ميكنند. در آمريكا نيز در پي تصويب قوانين جديد در مورد ميزان قابل قبول تركيب (THM) در آب آشاميدني ، تصفيهخانهها مجبور به بكارگيري سيستمهاي جديدتر و بويژه سيستم توليد و تزريق ازن شدهاند به نحوي كه طي دهه 1990 تعداد تصفيهخانههاي آب كه از سيستم ازن استفاده ميكردهاند، از 40 واحد به حدود 260 واحد بالغ شد.
در كشور ما نيز تلاشهايي جهت استفاده از ازن در تصفيهخانههاي آب صورت پذيرفته است كه در اين بين ميتوان به تصفيهخانههاي آب شهرهاي همدان، اهواز و اصفهان اشاره كرد. البته سيستم ازن داراي كاربرد وسيعي در تصفيه آبهاي بطري است چون باعث افزايش اعتماد به اين گونه آبها خواهد شد. در ايران نيز براي اينگونه آبها از دستگاه ازن استفاده ميشود.
قابل ذكر است كه در سطح جامعه مواردي وجود دارند كه نياز به بازنگري به روشهاي متداول تصفيه را پررنگتر ميكند:
- نياز به بهبود استانداردهاي آب با افزايش رفاه عمومي
- خطرناك بودن سيستمهاي تزريق كلر موجود و احتمال انفجار كپسولهاي كلر
- انتشار بيماريهاي مختلف به دليل آلودگي آبهاي استخر، سونا، جكوزي و ديگر مراكز عمومي و تفريحي
- آلوده شدن منابع آب به انواع آلايندههاي شيميايي جديد كه به نوعي تا مدتي نيز امكان تشخيص آنها وجود ندارد و عموماً داراي اثرات خطرناك در درازمدت هستند.
در چند سال گذشته درگوشه و كنار كشور چندين حادثه ناگوار در ارتباط با كلر رخ داده است كه گوياي ضعف شديد در ارتباط با شناخت، طراحي، اجرا و بهرهبردازي و نيز عدم اهميتدهي به مسايل ايمني است.
علاوه بر مطلب فوق نياز به يك ماده اكسيدكننده قويتر، تاسيسات آب و فاضلاب را به سوي ازن هدايت كرده است.
در تصفيه آب و فاضلاب شهري و صنعتي از ازن براي اهداف مختلفي استفاده ميشود:
الف)ضدعفوني كردن
ب) اكسيداسيون آلايندههاي معدني
ج) اكسيداسيون آلايندههاي آلي با هدف حذف رنگ
د)افزايش قابليت تجزيهپذيري تركيبات آلي
ه) اكسيداسيون آلايندههاي مولد طعم و بو از قبيل آلايندههاي فنلي
و)كنترل پيشسازهاي محصولات جانبي حاصل از عمليات ضدعفوني (DBP)
ز)كاهش ميزان كلر موردنياز
1- شيمي ازن
ازن در دماي اتاق بصورت يك گاز وجود دارد. اين گاز بدون رنگ بوده و داراي بوي تندي است كه در غلظتهاي
ppmV 05/0 – 02/0 (كه كمتر از حد خطرناك براي سلامتي است) به آساني قابل تشخيص است. البته گاز ازن به تنهايي سمي و خورنده نيز هست.
در بين مواد شيميايي مصرفي در تصفيه آب، ازن به عنوان يك اكسيدكننده قوي مطرح است و از اين رو ميتواند جهت اكسيداسيون تعداد زيادي از مواد آلي و معدني موجود در آب مورد استفاده قرار گيرد. اساساًاين تركيبات آلي و معدني هستند كه مقدار نياز به ازن را تعيين ميكنند. ازن اندكي در آب محلول است يعني در دماي 20 درجه سانتيگراد اگر آب با ازن (100 درصد) در تماس قرار گيرد، حلاليت آن 570 ميليگرم در ليتر است.
هر چند حلاليت ازن بيش از اكسيژن است ولي حلاليت كلر دوازده برابر ازن است. غلظت ازني كه در تصفيه آب مورد استفاده قرار ميگيرد كمتر از 14 درصد است كه اين باعث محدودشدن انتقال جرم گاز ازن در آب ميشود و بدين دليل است كه غلظت ازن در آب بين كمتر از 1/0 ميليگرم در ليتر تا يك ميليگرم در ليتر در حال تغيير است . البته تحت شرايط بهينه به غلظتهاي بالاتر نيز ميتوان دست يافت.
تحقيقات پايه نشان داده است كه ازن حين تصفيه آب فوري از طريق يك مكانيزم پيچيدهاي كه مربوط به توليد راديكالهاي آزاد است، تجزيه ميشود . اين راديكالهاي آزاد هيدركسيل، جز فعالترين عوامل اكسيدكننده آب بشمار ميروند و با سرعت واكنش M-1S-11013-1010 با هيدروكربنهاي آرماتيك، تركيبات غيراشباع، الكلهاي آليفاتيك و اسيد فرميك واكنش ميكنند. از سوي ديگر قابل ذكر است كه نيمه عمر راديكالهاي آزاد هيدركسيل در حدود ميكروثانيه است و بنابراين غلظت اين راديكالها به بيش از M 12-10نخواهد رسيد.
ازن توسط يكي يا هر دو مكانيزم زير با يك محلول واكنش ميكند:
1)اكسيداسيون مستقيم تركيبات توسط ازن مولكولي
2) اكسيداسيون تركيبات توسط راديكالهاي آزاد هيدروكسيل كه طي تجزيه ازن توليد شدهاند.
اصطلاحاً گفته ميشود كه اين دو مكانيزم براي يافتن مواد شيميايي و اكسيدكردن آنها با هم رقابت ميكنند. بايد گفت كه اكسيداسيون مستقيم نسبتاًكند انجام ميشود (در مقايسه با اكسيداسيون راديكالهاي آزاد هيدركسيل).
ولي در عوض غلظت ازن محلول بيشتر از راديكالهاست برعكس واكنش راديكال هيدركسيل سريع است اما در شرايط معمول ازناسيون، غلظت آنها نسبتاً كم است.
يكي از تحقيقات انجام شده نشان داده است كه:
- تحت شرايط اسيدي مهمترين مكانيزم، اكسيداسيون مستقيم با ازن مولكولي است.
- در شرايط كه راديكالهاي هيدروكسيل توليد ميشوند از قبيل زماني كه ph زياد است و يا در معرض UV قرار داشته و يا پراكسيد هيدروژن اضافه شده است، اكسيداسيون با هيدركسيل از اهميت بيشتري برخوردار است.
تجزيه سريع ازن طي چند مرحله انجام ميشود. هر چند مكانيزم دقيق و نيز واكنشهاي مربوطه معلوم نيستند ولي مدلهايي براي بيان مكانيزم ارايه شده است. عقيده بر آن است كه راديكالهاي هيدروكسيل بعنوان يك محصول واسط در تجزيه ازن بدست ميآيند و به ازاي هر مول ازن 5/1 مول راديكال آزاد هيدروكسيل حاصل ميشود. راديكالهاي آزاد هيدروكسيل در حضور تعداد زيادي از تركيبات موجود در آب از تجزيه ازن بدست ميآيند. براي محاسبه ازن موردنياز بايستي موارد زير را مورد توجه قرار داد:
• واكنش با مواد آلي طبيعي (NOM) موجود در آب – اكسداسيون NOM منجر به تشكيل آلدئيدها، اسيدهاي آلي و آلدوكتو اسيدها ميشود.
• محصولات جانبي حاصل از اكسيداسيون مواد – اين محصولات جانبي معمولاً از تجزيه بيولوژيكي بدست ميآيند و ميتوان مقدار آنها را از عوامل (AOC)
Assimilable Organic Carbon يا كربن آلي محصول قابل تجزيه بيولوژيكي (BDOC) بدست آورد.
• تركيبات آلي مصنوعي (SOCS) – اگر شرايط مساعد باشد برخي از تركيبات SOC ميتواند اكسيده و مينراليزه شود. جهت محصول به مينراليزاسيون كامل بايد اكسيداسيون با راديكالهاي هيدروكسيل، مكانيزم غالب باشد و مثالي از اين نوع فرآيندهاي پيشرفته اكسيداسيون است.
• اكسيداسيون يون بروميد – اكسيداسيون يون بروميد منجر به تشكيل اسيد هيپوبرومو، يون هيپوبروميت، يون برومات، مواد آلي برومينه و برومامينها ميشود.
• معمولاً يونهاي بيكربنات و كربنات بصورت قلياييت سنجيده ميشوند. اين يونها راديكالهاي هيدروكسيل را تخليه كرده و راديكالهاي كربنات تشكيل ميدهند. اين واكنشها در فرآيندهاي پيشرفته اكسيداسيون كه مكانيزم اكسيداسيون راديكالي، مكانيزم غالب است از اهميت بسزايي برخوردار است.
2- توليد ازن
از آنجايي كه ازن يك مولكول ناپايدار است بايد آن را در محل مصرف در هنگام تصفيه آب، توليد كرد. ازن معمولاًاز تلفيق اتم اكسيژن با مولكول اكسيژن بدست ميآيد:
اين واكنش گرماگير بوده و نيازمند مقدار قابل توجهي انرژي است.
Schonbein براي اولين بار سنتز ازن را از طريق الكتروليز اسيد سولفوريك، كشف كرد . هر چند ازن از چند طريق قابل توليد است ولي Corona Discharge روش غالب در صنعت توليد ازن است. البته ازن را ميتوان از تاباندن نور UV به گاز حاوي اكسيژن و نيز واكنشهاي الكتروليتي و يك سري تكنولوژيهاي ديگر بدست آورد.
گاهي Corona Discharge را بعنوان تخليه الكتريكي بدون صدا
(Silent Discharge) نيز ميشناسند و در آن يك گاز حاوي اكسيژن از بين دو الكترود كه با يك ماده ديالكتريك پوشانده شده است ، عبور ميدهد. ولتاژ اعمال شدن به الكترودها باعث عبور الكترونها در عرض فاصله تخليه ميشود. اين الكترونها انرژي لازم جهت شكستن مولكولهاي اكسيژن را فراهم آورده و باعث ايجاد ازن ميشوند.
2-1- اجزاي سيستم
همانطوري كه در شكل 4 ديده ميشود، سيستم تصفيه آب با ازن داراي چهار جزء اصلي است: يك سيستم تغذيه گاز، يك سيستم مولد ازن، سيستم تماس با ازن و سيستم تجزيه گازهاي نامطلوب.
وظيفه سيستم تغذيه گاز آن است كه گاز اكسيژن خشك و تميز را به سيستم مولد تحويل دهد. در سيستم تماس با ازن نيز گاز غني از ازن با آبي كه بايد تصيفه شود در تماس قرار گرفته و زمان تماس لازم جهت ضدعفوني كردن (يا واكنشهاي ديگر) در اختيار آنها قرار داده ميشود. در مرحله نهايي نيز چون ازن يك گاز سمي است بايد غلظت آن به حد كمتر از حد خطرناك رسانده شود. در بعضي از تصفيهخانهها، گاز ناخواسته كه غني از ازن است به ابتداي قسمت تماس برگشت داده ميشود تا از مصرف ازن كاسته شود بعضي از سيستمها نيز داراي يك بخش سرمايش ناگهاني ميباشند تا ازن باقيمانده در محلول را نيز حذف كنند.
3- استفاده از ازن براي تصفيه آب و فاضلاب
3-1- تاريخچه ازن در اروپا و آمريكا
در سال 1893 ازن براي اولين بار در Oudshoorn هلند براي تصفيه آب مورد استفاده قرار گرفت. در اروپا از اين ماده بنحو وسيعي در ضدعفوني كردن و اكسيداسيون آب آشاميدني استفاده ميشود ولي سرعت رشد آن در آمريكا كمتر شده است. در سال 1987 تصفيهخانه لسآنجلس با ظرفيت 3/2 ميليون مترمكعب در روز با سيستم ازن به بهرهبرداري رسيد. از اوايل دهه 1990 در آمريكا حدود 40 تصفيهخانه آب از ازن در تصفيه آب آشاميدني استفاده ميكردهاند. رشد اين موضوع بحدي بوده است كه در اواخر دهه 1990 تعداد اين تصفيهخانهها به بيش از 260 واحد رسيده است.
در تصفيه آب از ازن براي ضدعفوني كردن و اكسيداسيون تركيبات موجود در آب استفاده ميشود . در گذشته از ان در ابتدا با اهدافي غير از ضدعفوني كردن استفاده شده است كه در اين مورد ميتوان به حذف رنگ و كنترل بو و مزه اشاره داشت. امروزه با توجه به افزايش استانداردهاي آب و تصويب ضوابطي در مورد محصولات جانبي از ضدعفوني كردن (DBP)، استفاده از ازن با هدف ضدعفوني كردن نيز شديداً در حال گسترش است.
3-2- تاريخچه تصفيه آب با ازن در ايران
در سال 1377به دليل افزايش روزافزون آلودگي رودخانه كارون در استان خوزستان كه باعث ايجاد طعم و بوي نامطبوع در آب رودخانه شده بود، تصميم گرفته شد تجهيزات ازن زني در تصفيهخانه آب شماره يك شهر اهواز نصب و مورد بهرهبرداري قرار گيرد. طبق اطلاعات جمعآوري شده اين تجهيزات پس از حدود 140 روز از شروع بهرهبرداري از مدار خارج شدند كه دليل آن نيز خوردگي پوسته خارج مولد ازن عنوان شد. اين موضوع به همين وضعيت باقي ماند تا اينكه مجدداً در تابستان سال 1379 با تعويض ژنراتور ازن، تجهيزات توليد و تزريق ازن درمدار بهرهبرداري قرار گرفت.
همانطوري كه ذكر شد هدف اصلي در كاربرد ازن در اين تصفيهخانه، اكسيد كردن تركيبات ناخواسته توسط ازن بود كه باعث بهبود كيفيت آب بخصوص از لحاظ طعم و بو بوده است كه ضمناً گندزدايي 100 درصدي را نيز بهمراه داشته است.
البته درگذشته دور نيز در همدان از سيستم ازن استفاده شده است ولي امروزه در مدار بهرهبرداري قرار ندارد. با توجه به بررسيهاي انجام شده سومين تصفيهخانهاي كه از ازن براي تصفيه آب شهري استفاده كرده است، تصفيه خانه باباشيخ علي در اصفهان است. با توجه به بعضي از مشكلاتي كه در كشور در ارتباط با ازن بوجود آمده بود، مسؤولان تصفيهخانه اصفهان ابتدا يك دستگاه كوچك توليد ازن خريداري كردند (با ظرفيت 20 گرم ازن در ساعت) كه در پايلوت خود نصب كردند و پس از اخذ نتايج مطلوب اقدام به خريداري دو واحد با ظرفيت 9 كيلوگرم ازن در ساعت شده است. بنا به اطلاعات كسب شده قيمت اين واحدها نيز 000/600 يورو بوده است.
درهمين راستا و با توجه به تغيير سياستهاي شركتهاي آب و فاضلاب به جايگزيني مواد ضدعفونيكننده و اكسيدكننده قويتر از كلر، قرار شده است كه در تصفيهخانه جديد همدان نيز از ازن استفاده شود و بقيه اين شركتها نيز به دنبال جايگزيني ازن با كلر هستند كه اين موضوع نشاندهنده بازار مناسبي براي مولدهاي ازن در كشور است.
در حال حاضر تعدادي از شركتهاي داخلي كه نمايندگي شركتهاي خارجي را دارند، در حال مونتاژ قطعات وارداتي سيستم ازناتور هستند.
4- تصفيه آب برجهاي خنككن بوسيله ازن
حدوداً يك قرن است كه اكسيژن به شكل ازن شناخته شده است و قابليت بالاي آن براي گندزدايي آب نيز معلوم شده است. آب برجهاي خنككننده بايد تصفيه شوند تا از ايجاد لايههاي معدني و ميكروبي جلوگيري شود چون اين لايهها ميتوانند از كارآيي سطوح انتقال حرارت برج بكاهند. استفاده از ازن در تصفيه آب برجهاي خنككن كار نسبتاً جديدي است كه در حال تعميم يافتن است. در اين قسمت سعي بر آن است كه تجربيات بكارگيري از يك چنين تكنولوژي در برجهاي خنككن واقعي مورد بررسي قرار گرفته و نتايج و مزاياي آن بيان شد.
4-1- مكانيزم صرفهجويي انرژي و جلوگيري از ايجاد بيوفيلم در تجهيزات برج خنككن تر
در سيستم تصفيه آب برج خنككن به كمك ازن، هواي محيط ابتدا فشرده شده و سپس خشك شده و يونيزه ميشود تا ازن توليد شود. اين ازن به آب گردشي برج افزوده ميشود و در عرض چنددقيقه باكتري، جلبك و ويروسهايي را كه در محيط آبي برج زندگي ميكنند را نابود ميكند. اين كار داراي چند مزيت مهم است. بايد توجه داشت كه گاهي ميكروارگانيزمهايي وجود دارند كه براي سلامتي انسان خطرآفرين هستند مثل Legionella Pneumophila كه باعث بيماري لژيونر ميشود و غالباً در برجهاي خنككن ديده شدهاند. بعلاوه ميكروارگانيزمها تمايل دارند كه به صورت بيوفيلم در گوشه و كنار سيستم خنككننده تجمع يابند و از بازده انتقال حرارت بكاهند كه اينكار باعث افزايش مصرف انرژي و نيز افزايش هزينههاي تعمير و نگهداري ميشود.
يكي از مشكلات ديگر تشكيل رسوبات است كه به خوبي به بيوفيلم ميچسبند . اين رسوبات نيز ميتوانند از كارايي انتقال حرارتي كاسته و مشكلاتي براي سلامتي انسان ايجاد كنند.
روش مرسوم تصفيه آب برج خنككن، استفاده از تصفيه با مواد شيميايي و بلودان كردن آب با هدف كاستن از سطح ناخالصيها است. اين روش باعث افزايش هزينه راهبري و تعمير و نگهداري برجهاي خنككن ميشود. هر چند اگر از سيستم ازن نيز استفاده شود به بعضي از مواد شيميايي نياز است. ولي با اين وجود سيستم ازن باعث كاهش مقدار و هزينه مواد شيميايي ميشود.
4-2- انتخاب تكنولوژي
طي بيست سال گذشته، تصفيه با ازن به يكي از تكنولوژيهاي با صرفه از لحاظ انرژي تبديل شده است. در اين بخش سعي بر آن است كه با بررسي نتايج و تجربيات موضوع روشنتر شود.
در يك تحقيق خارجي از اطلاعات سازندگان ، مصرفكنندگان ، شركتهاي بازرگاني، مؤسسات تحقيقاتي و ديگر قسمتهاي دخيل در اين تكنولوژي استفاده شده است. در اين بررسيها مصرف انرژي، هزينه و مزاياي زيستمحيطي مورد توجه قرار گرفتهاند. به علاوه تكنولوژيهاي مختلف از اين لحاظ كه تازه وارد بازار شدهاند و يا قبلاً جواب خود را به صورت عملي داده باشند، تقسيمبندي شدهاند و مواردي مورد توجه بودهاند كه جواب خود را به صورت عملي ارايه داده باشند. براين اساس روش تصفيه آب برج به كمك ازن مناسب تشخيص داده شد.
4-3- پتاسيلهاي اين روش
طي بيست سال گذشته بهبود سيستمها باعث شده است كه بتوان مولدهاي تجاري ازن را در اندازههاي كوچك بنحوي ساخت كه علاوه بر آنكه از لحاظ اقتصادي به صرفه است، سيستم قابل اعتمادي نيز باشد. هر چند استفاده از ازن در تصفيه آب برج خنككن كار جديدي است ولي به دليل مزاياي آن، بازار روبه رشدي دارد. نصب و راهبري اين سيستم مناسب بوده و تعداد باكتريها كاهش يافته و در نتيجه تشكيل بيوفيلم روي سطوح انتقال حرارت كاهش مييابد. كاهش مصرف انرژي، افزايش بازده عملياتي و كاهش امور مربوط به تعمير و نگهداري علاوه بر صرفهجويي در هزينهها، داراي منافع زيستمحيطي نيز هستند چون فاضلاب حاصل از بلودان نيز يكي از مسايل مهم است.
4-4- كاربرد
دلايل زيادي وجود دارد كه باعث جلب توجه بسوي ازن ميشود كه در اين باره ميتوان به بالا بودن هزينه مواد شيميايي و يا خطيربودن مديريت اين مواد اشاره كرد و يا هنگاميكه هزينه تخليه فاضلاب به محيط زيست زياد بوده و يا اينكه قوانين بنحوي است كه فاضلاب بلودان بايد پيش از تخليه مورد تصفيه قرار گيرد . اين تكنولوژي حتي براي برجهاي خنككن متصل به سيستم تهويه مطبوع و نيز فرآيندهاي صنعتي سبك نيز قابل بكارگيري است.
سازندگان مدعي هستند كه از اين سيستم در برجهاي خنككن چوبي و فلزي با ظرفيتهاي ton 1000-60 ميتوان استفاده كرد. در استفاده از تكنولوژي ازن چهار ضابطهاي فني بايد مورد توجه قرار گيرد:
- كيفيت آب جبراني كه افزوده ميشود تا جايگزين آب از دست رفته طي تبخير و بلودان باشد (سختي و ميزان مواد معدني از عواملي هستند كه در كارآيي تاثيرازن دخيل ميباشند).
- دماي عملياتي مبدل حرارتي (اگر اين دما بيش از حد زياد باشد، ازن سريعاً و قبل از اثرگذاري از بين ميرود).
- ميزان در معرض خوردگي بودن مواد (ميزان جايگزينهاي آنها و نيز محافظتهاي اضافي در برابر خوردگي).
- محيط عملياتي برج خنككن (وجود آشغال و مواد آلي اضافي موجب مصرف ازن پيش از گندزدايي آب ميشود).
مطالعات «غربالي» و تجزيه و تحليل اقتصادي نيز بايد قسمتي از فرآيند تصميمگيري باشد. البته برجهاي خنككننده متصل به چيلر كه در فرآيندهاي صنعتي سبك مورد استفاده قرار ميگيرند به همراه سيستمهاي تهويه مطبوع تجاري فقط يكي از مثالهاي مناسب هستند.
در كشور ما نيز تحقيقي در زمينه مزاياي استفاده از سيستم ازن در برجهاي خنككن با عنوان «بررسي عملكرد و ميزان تلفات انرژي برجهاي خنككن پالايشگاه اصفهان» انجام شده است . دراين تحقيق بررسي اقتصادي سيستم توليد ازن جهت كاهش بلودان برجهاي خنككن پالايشگاه اصفهان صورت گرفته است. براساس محاسبات انجام شده در اين تحقيق، استفاده از سيستم توليد ازن سالانه حدود 780 هزار مترمكعب در مصرف آب و حدود 117 هزار دلار در هزينه عملياتي برجهاي اين پالايشگاه صرفهجويي به دنبال خواهد داشت. ضمناً برآورد اقتصادي صورت گرفته نشان ميدهد كه زمان بازگشت سرمايه حدود يك سال خواهد بود.
5- تصفيه فاضلابهاي صنعتي با ازن
واكنش ازن (o3) در فاضلاب را ميتوان به دو دسته تقسيمبندي كرد: واكنشهاي مستقيم ازن و تجزيه ناشي از راديكالهاي آزاد. براين اساس در محلولهاي خالص تجزيه ازن بصورت زير است:
واكنشهاي مستقيم ازن نسبت به راديكالهاي آزاد هيدروكسي بسيار انتخابگر و كند است. سرعت واكنش راديكالهاي هيدروكسي (OH*) معمولاً يك ميليون تا يك ميليارد برابر سرعت واكنشهاي ازن است. اين راديكالها از پتانسيل اكسيداسيون بسيار زيادتر و خاصيت انتخابگري بسيار كمتر نسبت به ازن برخوردارند. از اين رو به نظر ميرسد كه ذره فعال اصلي در تخريب مواد سمي آلي، راديكالهاي آزاد توليد شده هنگام تجزيه ازن باشند.
در فرآيندهاي اكسيداسيون پيشرفته (AOP) ، تجزيه ازن با هدف افزايش غلظت راديكالهاي هيدروكسي تشديد ميشود تا اكسيداسيون مواد آلي خطرناك افزايش يابد. گروهي از اين فرآيندهاي پيشرفته كه با ازن تلفيق ميشوند تا تشكيل اينگونه راديكالها افزايش يابد عبارتند از: پراكسيدهيدروژن، اشعه UV و PH بالا بايد توجه داشت كه ازنزني PH بالا جهت اكسيداسيون آمونياك، تجزيه سيانيد و ترسيب فلزات سنگين بسيار مؤثر است.
6- حذف فلزات سنگين در فاضلابهاي صنعتي
ميتوان از ازن جهت اكسيداسيون فلزات سنگيني كه به راحتي اكسيده ميشوند، استفاده كرد. از اين فلزات ميتوان به آرسنيك، آلومينيوم، سرب، نيكل، كروم، مس، كبالت، باريم، روي، كادميوم و كمپلكسهاي آلي اين فلزات اشاره كرد. در تحقيقي نشان داده شده است كه قسمت اعظمي ازاين فلزات با قليايي كردن شرايط توسط آهك حذف ميشود و فلزات محلول باقيمانده نيز ميتوانند توسط ازن راسب شوند. اين تصفيه كه تلفيقي از آهكزني و ازن است ميتواند آلومينيوم، كادميوم، كروم، كبالت، مس، آهن، سرب، منگنز، نيكل و روي را با بازده 5/99 درصد حذف كند.
در اين سيستم از فيلتراسيون در قبل و بعد از ازنزني استفاده ميشود. فيلتر اول وظيفه حذف مواد معلق خروجي از استخرهاي تهنشيني را برعهده دارد چون مواد معلق باعث افزايش قابل توجه مصرف ازن ميشوند و ازاين رو جهت صرفهجويي در مصرف ازن، فيلتراسيون امري ضروري است. فيلتر دوم وظيفه حذف فلزات و نيز كمپلكسهاي فلزي محلول را كه توسط ازن اكسيده شدهاند، برعهده دارد. البته هر دو فيلتر از نوع ماسهاي ميباشند.
مهندس عبداله مصطفايي
آب و پساب (فاضلاب)
by amir hossein sotoudeh beydokhti (امیر حسین ستوده بیدختی)
آب Water سازمان بهداشت جهانی (WHO) آب و آب آشامیدنی سالم را فاکتور مهم سلامتی و بهداشت میشناسد.عوامل عفونی مانند هپاتیت A وسالمونلا , وبا وهمچنین انگلها و پرتوزآها مانند ژیاردیا از طریق آب قابل اتتقال میباشند وباعث بروز بیماریهای عفونی وروده ای می گردند.فلزات سنگین مانند جیوه ,کادمیم , از پسابهای صنعتی با نفوذ به منابع آبی وسفره های زیرزمینی عامل بیماریهای مختلف از جمله سرطان میباشند. کنترل کیفیت بیولوژیکی وشیمیایی آب وتصفیه موثر شرط اصلی تامین آب آشامینی سالم وبهداشتی است.
پساب( Waste Water)
آبهای مصرفی خانگی وشهری وهمچنین آبهای مصرفی در صنایع باعث تولید حجم انبوه ای از پسآب میگردد. محدودیت منابع آبی بویژه درمناطقی مانند کشور ما ضرورت ایجاد سیستم مدیریت منابع آبی است. پیشگیری ار مصارف بیهوده همچنین تلاش برای ایجاد وتولید دانش فنی وفن آوری در آب وفاضلاب اساس وپایه برنامه توسعه پایدار در کشورمیباشد.کنترل کیفیت پسابها وتصفیه موثر جهت حذف آلودگیهای واستفاده مجدد از آب بازیافت شده در کشاورزی وایجاد فضای سبز وشتشوی اماکن عامل ارزشمند جلوگیری از نفوذ این آلودگی به محیط زیست وصرفه جویی در استفاده ار منابع آبی میباشد. کنترل کیفیت فیزیکی, بیولوژیکی وشیمیایی پسآبها وتصفیه موثر شرط اصلی ازآلودگی محیط زیست,حفظ بهداشت و سلامتی وصرفه جویی دراستفاده از منابع آب وهمچنین توسعه فضای سبز وآبادانی میباشد.
روش جديد تصفيه پساب با جذب اوزون
از اوزون اغلب براي تصفيه آبهاي آلوده استفاده مي شود.زيرا اوزون عامل اکسنده قوي اي است که توانائي نابود سازي گسترده وسيعي از ترکيبات آلي را دارد روش متداول تصفيه عبور گاز اوزون از ميان آب توسط حباب هايي از اکسيژن يا هواست.ولي از آنجا که اوزون تنها اندکي در آب حل مي شود اين واکنش مي تواند آهسته باشد.اخير. گروهي از مهندسان شيمي دانشگاه برادفورد روشي ابداع کردند که کارائي بالاتري نسبت به روشها ي متداول دارد.در اين روش غلظتهاي بالاي اوزون روي حبه هائي از سيليکازل جذب سطحي مي شوند و به تله مي افتند .زماني که پساب از ميان بستري از اين حبه ها مي گذرد اوزون ترکيبات آلي را در مقايسه با روش رايج با ده برابر کارائي بالاتر اکسيد مي کند. زماني که تمام اوزون جذب شده مصرف شد حبه ها با خشک کردن بستر و عبور اوزون بيشتر بازيابي مي شود.گروه پژوهشي برادفورد يک واحد نيمه صنعتي براي آزمايش اين فرآيند ساخته و به آن اميد زيادي بسته است.در يک واحد صنعتي سه ستون از حبه ها را مي توان بطور موازي استفاده کرد بطوريکه يکي آب را تصفيه مي کند و دو ستون ديگر در حال خشک شدن يا باز يابي هستند.از اين روش مي توان براي تصفيه سيالات خروجي از منابع گوناگون مانند کارخانه هاي داروسازي پالايشگاهها کارخانه توليد کاغذ و رنگرزيها استفاده کرد.
آب Water سازمان بهداشت جهانی (WHO) آب و آب آشامیدنی سالم را فاکتور مهم سلامتی و بهداشت میشناسد.عوامل عفونی مانند... more
آب Water سازمان بهداشت جهانی (WHO) آب و آب آشامیدنی سالم را فاکتور مهم سلامتی و بهداشت میشناسد.عوامل عفونی مانند هپاتیت A وسالمونلا , وبا وهمچنین انگلها و پرتوزآها مانند ژیاردیا از طریق آب قابل اتتقال میباشند وباعث بروز بیماریهای عفونی وروده ای می گردند.فلزات سنگین مانند جیوه ,کادمیم , از پسابهای صنعتی با نفوذ به منابع آبی وسفره های زیرزمینی عامل بیماریهای مختلف از جمله سرطان میباشند. کنترل کیفیت بیولوژیکی وشیمیایی آب وتصفیه موثر شرط اصلی تامین آب آشامینی سالم وبهداشتی است.
پساب( Waste Water)
آبهای مصرفی خانگی وشهری وهمچنین آبهای مصرفی در صنایع باعث تولید حجم انبوه ای از پسآب میگردد. محدودیت منابع آبی بویژه درمناطقی مانند کشور ما ضرورت ایجاد سیستم مدیریت منابع آبی است. پیشگیری ار مصارف بیهوده همچنین تلاش برای ایجاد وتولید دانش فنی وفن آوری در آب وفاضلاب اساس وپایه برنامه توسعه پایدار در کشورمیباشد.کنترل کیفیت پسابها وتصفیه موثر جهت حذف آلودگیهای واستفاده مجدد از آب بازیافت شده در کشاورزی وایجاد فضای سبز وشتشوی اماکن عامل ارزشمند جلوگیری از نفوذ این آلودگی به محیط زیست وصرفه جویی در استفاده ار منابع آبی میباشد. کنترل کیفیت فیزیکی, بیولوژیکی وشیمیایی پسآبها وتصفیه موثر شرط اصلی ازآلودگی محیط زیست,حفظ بهداشت و سلامتی وصرفه جویی دراستفاده از منابع آب وهمچنین توسعه فضای سبز وآبادانی میباشد.
روش جديد تصفيه پساب با جذب اوزون
از اوزون اغلب براي تصفيه آبهاي آلوده استفاده مي شود.زيرا اوزون عامل اکسنده قوي اي است که توانائي نابود سازي گسترده وسيعي از ترکيبات آلي را دارد روش متداول تصفيه عبور گاز اوزون از ميان آب توسط حباب هايي از اکسيژن يا هواست.ولي از آنجا که اوزون تنها اندکي در آب حل مي شود اين واکنش مي تواند آهسته باشد.اخير. گروهي از مهندسان شيمي دانشگاه برادفورد روشي ابداع کردند که کارائي بالاتري نسبت به روشها ي متداول دارد.در اين روش غلظتهاي بالاي اوزون روي حبه هائي از سيليکازل جذب سطحي مي شوند و به تله مي افتند .زماني که پساب از ميان بستري از اين حبه ها مي گذرد اوزون ترکيبات آلي را در مقايسه با روش رايج با ده برابر کارائي بالاتر اکسيد مي کند. زماني که تمام اوزون جذب شده مصرف شد حبه ها با خشک کردن بستر و عبور اوزون بيشتر بازيابي مي شود.گروه پژوهشي برادفورد يک واحد نيمه صنعتي براي آزمايش اين فرآيند ساخته و به آن اميد زيادي بسته است.در يک واحد صنعتي سه ستون از حبه ها را مي توان بطور موازي استفاده کرد بطوريکه يکي آب را تصفيه مي کند و دو ستون ديگر در حال خشک شدن يا باز يابي هستند.از اين روش مي توان براي تصفيه سيالات خروجي از منابع گوناگون مانند کارخانه هاي داروسازي پالايشگاهها کارخانه توليد کاغذ و رنگرزيها استفاده کرد.
تعریف آلودگی آب
by amir hossein sotoudeh beydokhti (امیر حسین ستوده بیدختی)
تعریف آلودگی آب
در سال 1969 برای آلودگی آب تعریفی ارائه داد: آلودگی آب عبارت است از افزایش مقدرا هر معرف اعم از شیمیایی ، فیزیکی یا بیولوژیکی که موجب تغییر خواص و نقش اساسی آن در مصارف ویژهاش شود.
عوامل آلوده کننده آب
آب یکی از مهمترین و بنیادیترین عامل حیات موجودات زنده است از این نظر جلوگیری از آلودگی آب نیز به همان نسبت مهم و مورد توجه میباشد عوامل آلوده کننده آب بسیار گوناگوناند و میتوانند هم منابع آبهای زیرزمینی و هم آبهای سطحی را آلوده کنند
تعریف آلودگی آب
در سال 1969 برای آلودگی آب تعریفی ارائه داد: آلودگی آب عبارت است از افزایش مقدرا هر معرف اعم از... more
تعریف آلودگی آب
در سال 1969 برای آلودگی آب تعریفی ارائه داد: آلودگی آب عبارت است از افزایش مقدرا هر معرف اعم از شیمیایی ، فیزیکی یا بیولوژیکی که موجب تغییر خواص و نقش اساسی آن در مصارف ویژهاش شود.
عوامل آلوده کننده آب
آب یکی از مهمترین و بنیادیترین عامل حیات موجودات زنده است از این نظر جلوگیری از آلودگی آب نیز به همان نسبت مهم و مورد توجه میباشد عوامل آلوده کننده آب بسیار گوناگوناند و میتوانند هم منابع آبهای زیرزمینی و هم آبهای سطحی را آلوده کنند.
* خطرهای زیست شناختی: این خطرها عبارتند از بیماریهای منتقله بوسیله آب به سبب عامل زنده بیماری زا ، یا یک میزبان آبزی موجود در آب ، مانند هپاتیتهای ویروسی.
* خطرهای شیمیایی: آلایندههای شیمیایی عبارتند از: حلالهای شوینده ، سیانیدها ، فلزات سنگین ، مواد سفید کننده و ... در بسیاری از کشورهای پیشرفته که بیماریهای واگیردار قابل انتقال بوسیله آب تقریبا از بین رفتهاند ، هم اکنون به آلایندههای شیمیایی بیشتر توجه میشود.
عوامل آلوده کننده آبهای زیرزمینی :کانیهای موجود در معادن سطحی که در اثر تغییر و تبدیل به عامل آلوده کننده مبدل میشود. مثلا آب جاری سطحی ( حاصل از باران و …) هنگام عبور از معادن زغال سنگ ، دیسولفید آهن « II» ( پیریت ) همراه با زغال سنگ را در خود حل کرده و سپس در اثر واکنش ، هوا آنرا به اسید سولفوریک تبدیل میکند. اسید حاصل ضمن عبور از لایههای مختلف مخازن زیرزمینی ، موجب آلوده شده آن میشود.
جمع شدن فاضلابهای شهری بویژه اگر در یک حوزه آهکی و یا شنی وارد شوند از آن که در معرض باکتریها قرار گیرند و تجزیه شوند، مستقیما و براحتی به مخازن زیرزمینی نفوذ پیدا کرده و موجب آلوده شدن آنها میشود.
ضایعات رادیواکتیوی : یکی از عوامل آلوده کننده مهم منابع آبی زیرزمینی است که امروزه یکی از راههای رفع آنها که در حقیقت مشکل بزرگی برای صاحبان تکنولوژی هستهای نیز به شمار میرود دفن آنها در زیر زمین است علاوه بر دفن ضایعات رادیواکتیو در زیر زمین ، همه انفجار های هستهای زیر زمینی نیز موجب آلوده شدن آبهای زیر زمینی میشود.
* عوامل آلوده کننده آبهای سطحی:
آلوده کنندههای صنعتی:بسیاری از ضایعات صنعتی به آبزیان زیانهای جدی میرسانند. این ضایعات برای خنثی شدن مقدار زیادی از اکسیژن محلول در آب را به مصرف رسانیده و موجب کاهش اکسیژن مورد نیاز برای آبزیان میشود و تهدید به مرگ میکنند. از طرف دیگر بسیاری از خود این ضایعات سمی بوده و موجب مسمومیت آبزیان میشوند مانند فلزات سنگین ، جیوه ، سرب ، مس و غیره.
وارد شدن ترکیبات فسفردار و نیتروژندار در آب موجب رشد جلبکهائی میشود که ضمن ایجاد بو و مزه غیر طبیعی آب ، اکسیژن آب را مصرف کرده و باعث کاهش میزان آن و بروز صدمات و تلفات آبزیان میشود.
فاضلاب خانگی :
کلیه پاک کنندهها که وارد آبهای سطحی میشوند ترکیباتی را در آبها وارد میکنند که اگر خنثی نشوند و یا توسط میکرو اورگانیسمها تجزیه و تخریب نشوند بصورت سمی مهلک زیان بسیاری برای آبزیان ببار میآورند.
حشره کشها ، سموم دفع آفات نباتی و کودهای شیمیایی:
که از ضروریات توسعه کشاورزی است نا خواسته موجب آلودگی آبهای سطحی میشوند. مانند ددت DDT را نام برد.
چشم انداز الودگی آب
* ذخایر آبهای ما در آینده چگونه خواهد بود؟
* آب آلوده شده برای %75 مردم جهان در کشورهای رو به توسعه مسئله بسیار جدیتری است.
* %80 بیماریهای جهان ناشی از آبهای آلوده شده است. در مقابل درصد بالای بیماری چه کنترلهایی انجام شده است؟
* آیا تلاشی که برای بهبود کیفیت آب انجام شده کافی میباشد؟
* آینده ذخایر آبها با این روند پیشرفت و تکنولوژی روز چگونه خواهد بود؟
Economía madura del agua. Una aproximación al caso del río Piedras
Trabajo del período de docencia del doctorado. Universidad de Sevilla (2005)
[Dissertation of the PhD tuition period]